Majówka to moment, w którym łatwiej o spontaniczne decyzje, nieplanowane rezerwacje i załatwianie większej liczby spraw za pomocą smartfona. To naturalne – ale właśnie w takich momentach łatwiej o błąd.

– W okresie urlopowym i przedurlopowym podejmujemy decyzje inaczej niż na co dzień – działamy szybciej, częściej pomijamy szczegóły i reagujemy automatycznie. To zwiększa ryzyko i zagraża naszemu bezpieczeństwu w sieci. Przestępcy projektują swoje ataki właśnie pod takie sytuacje: pod presję czasu, emocje i rozproszenie uwagi. To sprawia, że nawet podstawowe zasady bezpieczeństwa łatwo schodzą na drugi plan – mówi Anna Kwaśnik, ekspertka NASK ds. budowania świadomości cyberbezpieczeństwa.

Dlatego przed majówką szczególnie warto zadbać o bezpieczeństwo płatności elektronicznych, samych urządzeń oraz włączyć czujność, która pomoże rozpoznać oszustwo.

Phishing i fałszywe wiadomości

Podczas odpoczynku warto zachować czujność i pamiętać, że cyberprzestępcy nie biorą urlopów. Phishing, który jest ich ulubioną metodą często „udaje” komunikację związaną z płatnościami. Wiadomości o „dopłacie do rezerwacji”, „problemie z kartą” czy „nieudanej transakcji” mają skłonić do szybkiego działania. Zawarte w nich linki prowadzą do fałszywych stron wyłudzających dane, a nierzadko także pieniądze.
Najważniejsza zasada pozostaje prosta: nie podawaj swoich danych na stronach, do których prowadzą linki z wiadomości. Zamiast tego lepiej samodzielnie wejść na stronę banku lub serwisu i sprawdzić sytuację. Warto też zachować szczególną czujność, gdy otrzymujemy komunikaty wywołujące presję czasu np. straszące utratą rezerwacji – to jeden z najczęstszych mechanizmów wykorzystywanych przez oszustów.

– Najlepszą ochroną nie są narzędzia, ale nawyki – świadome korzystanie z technologii, odrobina krytycznego myślenia i zatrzymanie się na chwilę przed działaniem – podkreśla Anna Kwaśnik, ekspertka NASK ds. budowania świadomości cyberbezpieczeństwa

Jeśli pojawi się jakiekolwiek podejrzenie, że nasze dane trafiły do przestępców– kluczowa jest szybka reakcja: blokada karty, kontakt z bankiem, zabezpieczenie telefonu i zmiana podanego hasła (także jeśli jest wykorzystywane do logowania w innych serwisach). Dlatego zanim klikniesz i zapłacisz lub podasz dane – zatrzymaj się na chwilę i sprawdź. To najprostsza i najskuteczniejsza forma ochrony.

Płatności elektroniczne

Transakcje wykonywane kartą, telefonem czy zegarkiem są dziś standardem i należą do najbezpieczniejszych form płatności, o ile korzystamy z nich świadomie. W przypadku płatności mobilnych (telefonem lub zegarkiem) bezpieczeństwo opiera się m.in. na mechanizmie tokenizacji, dzięki któremu rzeczywisty numer karty nie jest przekazywany podczas transakcji. Dodatkową ochronę stanowi blokada urządzenia oraz autoryzacja, np. biometrią (czyli skanowaniem twarzy lub odcisku palca).

Przy płatnościach online kluczowe jest zachowanie ostrożności przy podawaniu danych. Najbezpieczniej samodzielnie wpisywać adres strony i unikać przechodzenia do płatności przez linki z wiadomości czy reklam. Warto też zwracać uwagę na proces autoryzacji – dodatkowe potwierdzenie transakcji czy logowania w aplikacji banku lub kodem SMS to nie utrudnienie, ale ważne zabezpieczenie, z którego należy korzystać. Sprawdźmy też zawsze dokładnie kwotę – jej zmiana na wyższą, to też jedna z metod działania oszustów.

Przy płatnościach zbliżeniowych dobrze pamiętać o limitach kwotowych oraz możliwości ich dostosowania w aplikacji banku. Ustawienie rozsądnych limitów dziennych i jednorazowych to proste, ale skuteczne zabezpieczenie. Podobnie jak włączenie powiadomień o każdej transakcji – dzięki nim natychmiast widać, czy coś niepokojącego dzieje się na koncie.

W przypadku rezerwacji noclegów czy zakupów online warto rozważyć korzystanie z wirtualnych kart lub jednorazowych danych do płatności. To szczególnie przydatne w mniej znanych serwisach – nawet jeśli dane zostaną przechwycone, ich ponowne użycie będzie niemożliwe.

Bezpieczeństwo telefonu i danych

Dla ochrony naszych danych i pieniędzy bardzo ważne jest też odpowiednie zabezpieczenie urządzeń, z których korzystamy (np. telefonu czy smartwatcha). Blokada ekranu (PIN, hasło, biometria) to pierwsza i najważniejsza linia ochrony. Warto ustawić automatyczne blokowanie po krótkim czasie bezczynności oraz regularnie aktualizować system i aplikacje. Dobrą praktyką jest także instalowanie aplikacji wyłącznie z oficjalnych źródeł i ograniczenie ich do tych naprawdę potrzebnych.

W kontekście finansów ważne jest również zabezpieczenie aplikacji bankowej. Powinna ona wymagać dodatkowego uwierzytelnienia (np. PIN-u lub biometrii), a dostęp do niej nie powinien być automatyczny. Warto też wyłączyć podgląd treści powiadomień na zablokowanym ekranie – dzięki temu osoby postronne nie zobaczą np. informacji o transakcjach.

Nie wolno zapominać o kopii zapasowej danych z telefonu. Regularny backup pozwala odzyskać dane w razie zgubienia, kradzieży lub awarii urządzenia – co w podróży ma szczególne znaczenie.
Warto również włączyć funkcję „znajdź urządzenie”, która pozwala zlokalizować telefon, zdalnie go zablokować lub usunąć z niego dane w razie zgubienia lub kradzieży. To proste zabezpieczenie może znacząco ograniczyć ryzyko nieuprawnionego dostępu do naszych informacji.

– Kilka prostych ustawień w telefonie potrafi zrobić ogromną różnicę – problem w tym, że często traktujemy je jako coś, co robi się raz i o czym można zapomnieć. Tymczasem to właśnie te podstawowe zabezpieczenia decydują o tym, czy ktoś będzie miał dostęp do naszych danych. Warto potraktować je nie jako jednorazowe działanie, ale stały element cyberhigieny – szczególnie w sytuacjach, gdy korzystamy z telefonu intensywniej niż na co dzień – mówi Anna Kwaśnik.

Ostatecznie o bezpieczeństwie nie decydują pojedyncze działania, ale sposób, w jaki na co dzień korzystamy z technologii. To właśnie uważność, przewidywanie konsekwencji i stosowanie podstawowych zasad sprawiają, że nawet w czasie odpoczynku kontrola nad naszymi danymi i finansami nie wymyka się z rąk. Dzięki temu cyfrowe zagrożenia nie zakłócą tego, co w tym czasie najważniejsze – spokoju i poczucia bezpieczeństwa.

Mat. Pras. NASK