Skąd wzięła się XVIII-wieczna moda na pisanie o Karkonoszach i dlaczego Duch Gór wciąż fascynuje badaczy literatury? O tym w audycji „Herbatka z Naukowcem” opowiada dr Jan Pacholski z Zakładu Dydaktyki Literatury w Instytucie Filologii Germańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego.

Gościem programu jest dr Jan Pacholski – autor pierwszej polskojęzycznej monografii o Theodorze Fontane, badacz historii literatury i kultury Śląska (zwłaszcza XVIII i XIX wieku), przewodniczący Sekcji Polskiej Towarzystwa im. Theodora Fontane. Współpracuje z Pracownią Badań Humanistycznych nad Problematyką Górską Instytutu Filologii Polskiej UWr, a w swoich badaniach zajmuje się motywem gór w literaturze – nie tylko Sudetów, ale też Harzu, Alp i Szumawy – oraz literackimi relacjami z podróży, zwłaszcza po Śląsku.

W rozmowie dr Pacholski wyjaśnia, co w XVIII wieku zmieniło sposób patrzenia na góry i sprawiło, że Karkonosze stały się atrakcyjnym tematem dla pisarzy i podróżników. Wskazuje teksty źródłowe z tamtej epoki, które uznaje za kluczowe dla swoich badań, oraz zastanawia się, czy ówcześni autorzy pisali o Karkonoszach jako o temacie naukowym – geograficznym i przyrodniczym – czy raczej literackim, i czy te dwa porządki się wtedy przenikały.

Naukowiec przybliża też specyfikę „literackiej relacji z podróży” jako gatunku i pokazuje, czym XVIII-wieczny opis wędrówki po górach różnił się od współczesnego reportażu podróżniczego.

Ważnym tematem audycji jest postać Ducha Gór, czyli Liczyrzepy – dr Pacholski opowiada, jak zmieniał się jego literacki obraz i co mówił ówczesnym czytelnikom o samych górach. Pytamy też, co – na tle badań nad Sudetami, Harzem, Alpami i Szumawą – wyróżnia Karkonosze, a co w literaturze górskiej okazuje się uniwersalne.

Nie brakuje wątku warsztatowego: gość opowiada, jak dziś w praktyce wygląda dotarcie do XVIII-wiecznych źródeł i archiwów, gdzie takie teksty się zachowały i jak trudno bywa do nich dotrzeć, a także czy w swojej pracy natrafił kiedyś na tekst, który go zaskoczył.

POSŁUCHAJ:

Audycja powstaje we współpracy z Uniwersytetem Wrocławskim.

Rozmawia Łukasz Ligorowski.