Czy język tylko opisuje rzeczywistość migracyjną, czy może ją współtworzy? Dlaczego ci sami ludzie bywają w mediach nazywani raz „uchodźcami”, raz „nielegalnymi”? W audycji Herbatka z Naukowcem rozmawiamy z dr. Krystianem Suchorabem z Zakładu Języka Niemieckiego Instytutu Filologii Germańskiej Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego o tym, jak słowa kształtują nasze myślenie o migrantach i uchodźcach.

Pytamy, w jakim zakresie język, którego używamy wobec migrantów, jedynie opisuje rzeczywistość, a w jakim ją tworzy. Nasz gość opowiada, że słowa nie są neutralnym narzędziem – same w sobie potrafią budować obraz drugiego człowieka jeszcze zanim poznamy jego historię.

Rozmawiamy również o wynikach badań porównawczych polskich i niemieckich mediów. Pytamy, czy te same osoby – migranci czy uchodźcy – są przedstawiane inaczej w zależności od kraju i linii redakcyjnej, i prosimy o konkretne przykłady z analizowanych tekstów prasowych.

Sporo miejsca poświęcamy sile pojedynczych słów. Dr Suchorab wyjaśnia, jak wielką różnicę w odbiorze społecznym robią określenia „uchodźca”, „migrant”, „imigrant” czy „nielegalny” – i dlaczego wybór jednego z nich potrafi zmienić emocjonalny wydźwięk całej wypowiedzi.

Zastanawiamy się także, czy media częściej informują o migracji, czy raczej budują wokół niej emocje, oraz jakie mechanizmy językowe są w tym celu stosowane najczęściej. Pytamy również, gdzie właściwie zaczyna się agresja językowa wobec migrantów – czy dopiero przy wulgaryzmach, czy już wcześniej, w pozornie neutralnych określeniach i metaforach.

W dalszej części rozmowy szukamy odpowiedzi na pytanie, czy w ogóle możliwe jest mówienie o migrantach w sposób całkowicie neutralny, czy każde słowo niesie ze sobą jakiś ładunek emocjonalny i ocenę. Na koniec dr Suchorab wskazuje jedną rzecz, której – jego zdaniem – dziennikarze i wszyscy użytkownicy języka powinni unikać, mówiąc o migrantach.

POSŁUCHAJ:

Audycja powstaje we współpracy z Uniwersytetem Wrocławskim.

Rozmawia Łukasz Ligorowski.