Od australijskiej opowieści o mieście, które w imię nowoczesności pozbyło się swojego architektonicznego dziedzictwa, przez walkę o bezpieczniejsze ulice Nowego Jorku i przyszłość publicznego parku w Toronto, po kopenhaski eksperyment z projektowaniem wspólnoty. Znamy pełny program 14. Festiwalu Filmów o Mieście i Architekturze MIASTOmovie, który odbędzie się we Wrocławiu między 30 września a 4 października.

14. odsłona MIASTOmovie, jedynego w Polsce przeglądu kina o architekturze, urbanistyce i problematyce miejskiej, poświęcona będzie „Życzeniom”, które składamy naszym miastom. Festiwalowy program składa się z siedmiu filmów dokumentalnych – każdy odpowiada jednemu z siedmiu życzeń: piękna, zdrowia, zieleni, odpoczynku i rekreacji, trwałości i umiaru, bezpieczeństwa, wspólnoty oraz – na finał – spełnienia wszystkich marzeń o dobrym miejscu do życia. Każdy obraz przedstawia konstruktywną propozycję tego, jak dane życzenie dla miejskiej przestrzeni można spełnić – formułuje realistyczne scenariusze zmian, jednocześnie przyglądając się tak potencjalnym sukcesom i zyskom, jak i kosztom czy ryzykom, które muszą być wkalkulowane w realizowanie marzeń.

Piękniej, zdrowiej, inaczej

Życzenie piękna spełniać będziemy 30 września razem z australijskim „Melbourne. Miastem utraconym” Gusa Bergera. Złożony z archiwalnych fotografii, kronik i amatorskich nagrań film przypomina Melbourne sprzed wielkiej modernizacji lat 50. i opowiada o cenie, jaką miasto zapłaciło za pragnienie nowoczesności – tysiącach wyburzonych zabytków i całych fragmentach utraconej pamięci. Żaden film podczas MIASTOmovie nie pozostaje bez komentarza – po projekcji otwarcia z zaproszonymi ekspertami i ekspertkami porozmawiamy o tym, czego właściwie życzymy naszym miastom, kiedy życzymy im piękna.

Dzień później życzenie zdrowia wybrzmi w „Zmianie pierwszeństwa” Bena Wolfa. Film (w którym zobaczymy m.in. Davida Byrne’a z zespołu Talking Heads czy obecnego burmistrza Nowego Jorku Zohrana Mamdani)  przenosi nas na nowojorski Brooklyn, gdzie tragiczny wypadek rowerzysty na McGuinness Boulevard uruchamia oddolną walkę o bezpieczniejsze ulice, drogi rowerowe i przestrzeń przyjazną pieszym. Lokalny konflikt szybko okazuje się historią o polityce, danych, zdrowiu i prawie mieszkańców do współdecydowania o najbliższym otoczeniu. Pokazowi towarzyszyć będzie dyskusja o tym, jak mądre polityki i strategie mogą poprawić zdrowie mieszkańców i mieszkanek oraz zwiększyć odporność miast.

Między troską a lękiem

2 października życzenie zieleni i odpoczynku otrzyma filmową formę w kanadyjskim „Nie pytaj mnie o jutro” Ali Weinstein. Dokument pokazuje ostatni rok kompleksu rekreacyjnego Ontario Place w Toronto w znanej mieszkańcom formie. Modernistyczny park nad jeziorem ma ustąpić miejsca prywatnemu kompleksowi SPA, a kamera obserwuje zarówno protestujących, jak i osoby, które do ostatniej chwili spacerują, odpoczywają i korzystają z zieleni. Po seansie porozmawiamy o projektowaniu przestrzeni służących odpoczynkowi i codziennemu kontaktowi z naturą dostosowaną do różnorodnych potrzeb, wieku, stylów życia.

3 października zaczniemy od życzenia trwałości i umiaru oraz duńskiego dokumentu „Materiał się liczy” Marca-Christopha Wagnera i Simona Weyhego. Jego bohater, architekt Søren Pihlmann, zamiast burzyć i budować od nowa, szuka wartości w tym, co już istnieje. Reuse, recykling, eksperymenty materiałowe i odpowiedzialność za zużywane zasoby stają się punktem wyjścia do przemyślenia roli współczesnej architektury. W dyskusji po filmie specjaliści i specjalistki podzielą się swoją perspektywą na obieg surowców w budownictwie w Polsce.

Tego samego wieczoru przyjdzie czas na życzenie bezpieczeństwa i „Bunkier” Jenny Perlin. Film zabiera widzów do amerykańskich schronów przeciwatomowych, dawnych obiektów wojskowych i luksusowych silosów przerabianych na prywatne twierdze. Bohaterowie próbują kupić sobie bezpieczeństwo i niezależność od świata – a przy okazji odsłaniają lęki towarzyszące życiu w czasach nakładających się kryzysów. Po filmie, w nagrywanym na żywo odcinku podcastu „Teren zabudowany”, podyskutujemy o tym, ile jesteśmy – jako jednostki i jako społeczeństwo – w stanie poświęcić dla poczucia bezpieczeństwa.

Razem da się więcej?

4 października życzenie wspólnoty przetestują w praktyce Hilary Powell i Dan Edelstyn w „Miejscu mocy”. Para londyńskich artystów postanawia zamienić swoją ulicę w lokalną elektrownię słoneczną. Trzeba przekonać sąsiadów, znaleźć finansowanie, wejść na dachy i uwierzyć, że wspólne działanie naprawdę może coś zmienić. Film stanie się punktem wyjścia do rozmowy o polskich dobrych praktykach budowania lokalnych wspólnot.

Na finał pozostanie życzenie spełnienia wszystkich marzeń. „Tingbjerg. Kopenhaski eksperyment” Louise Detlefsen stawia pytanie: czy da się zaprojektować wspólnotę? Do kopenhaskiego osiedla przez lata klasyfikowanego jako „getto” wprowadzają się młode rodziny z klasy średniej, które w zamian za atrakcyjne warunki zakupu mieszkań mają aktywnie włączyć się w życie sąsiedztwa. Czteroletnia obserwacja pokazuje zarówno dobre intencje, jak i klasowe napięcia oraz nieoczywiste skutki odgórnie planowanej integracji. Filmowi towarzyszyć będzie wykład i rozmowa o tym, czego właściwie życzymy sobie, kiedy próbujemy wyobrazić idealne miejsce do życia.

14. Festiwal Filmów o Mieście i Architekturze MIASTOmovie odbędzie się od 30 września do 4 października 2026 roku we Wrocławiu.

Źródło: Mat. Pras.