Dlaczego PRL i komunizm w Polsce nadal budzą tak silne emocje? Jak działała Służba Bezpieczeństwa i czy aparat bezpieczeństwa był wyłącznie narzędziem represji? W audycji Herbatka z Naukowcem rozmawiamy z dr. hab. Robertem Klementowskim, prof. UWr, o strukturach SB, ideologicznym wychowaniu „nowego człowieka”, języku władzy oraz sporach o pamięć historyczną.

W audycji Herbatka z Naukowcem rozmawiamy z dr. hab. Robertem Klementowskim, prof. UWr z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego, badaczem historii aparatu bezpieczeństwa PRL oraz byłym naczelnikiem Biura Badań Historycznych IPN we Wrocławiu.

Rozmawiamy o tym, dlaczego pamięć o PRL i komunizmie wciąż budzi silne emocje i dlaczego nie daje się zamknąć w jednej, wspólnej narracji, o konkurujących pamięciach historycznych, sporach interpretacyjnych i o tym, w jaki sposób polityka historyczna wpływa na sposób myślenia o przeszłości.

Zastanawiamy się także, czy aparat bezpieczeństwa był jedynie narzędziem represji, czy też współtworzył model funkcjonowania państwa i jak wpływ służb bezpieczeństwa przenikał codzienne życie społeczne oraz ekonomiczne.

Poruszamy również pojęcie „habitusu ubeka” i pytamy, w jaki sposób człowiek staje się częścią systemu ideologicznego. Rozmawiamy o mechanizmach socjalizacji, koncepcji „homo sovieticus” oraz o tym, czy możemy mówić, że były podejmowane próby tworzenia „nowego człowieka” — lojalnego, posłusznego i podporządkowanego wizji idealnego ustroju, czy może są to tylko nasze wyobrażenia.

W rozmowie przyglądamy się językowi jako narzędziu budowania rzeczywistości społecznej. Zastanawiamy się, jak sposób opisywania przeciwników politycznych wpływa na ich postrzeganie. Pytamy również, na ile bezpieka pozostawała politycznym narzędziem wykonującym polecenia partii.

POSŁUCHAJ:

Audycja powstaje we współpracy z Uniwersytetem Wrocławskim.

Rozmawia Łukasz Ligorowski.