Wystawa „Pojednanie dla Europy” to wyjątkowa ekspozycja poświęcona jednemu z najważniejszych dokumentów w historii powojennej Europy – Orędziu biskupów polskich do biskupów niemieckich z 1965 roku. Ekspozycja wpisała się w obchody trzech ważnych rocznic: 80. rocznicy zakończenia II wojny światowej, 60. rocznicy wystosowania Orędzia oraz 45. rocznicy powstania NSZZ „Solidarność”.

W 2025 r. i na początku 2026 r. wystawa „Pojednanie dla Europy” przygotowana przez „Ośrodek Pamięć i Przyszłość” Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu prezentowana była w ważnych ośrodkach oraz instytucjach w Europie, w takich jak m.in. Senat RP w Warszawie, Stacja Naukowa Polskiej Akademii Nauk w Rzymie czy Parlament Europejski w Strasbourgu. W inauguracjach uczestniczyły międzynarodowe delegacje, a wieść o wystawie docierała do szerokich grup odbiorców.

Ekspozycja ukazuje historię Orędzia i jego odpowiedzi ze strony episkopatu Niemiec na tle procesu pojednania narodów po II wojnie światowej. Szczególną uwagę zwraca na zaproponowany w dokumencie model przezwyciężania wrogości – oparty na prawdzie i dialogu – który stał się inspiracją dla wielu inicjatyw pokojowych na świecie. Wystawa przybliża również sylwetkę jej autora, kard. Bolesława Kominka, oraz międzynarodowy kontekst, w jakim powstał ten przełomowy gest.

Zwiedzający mogą zobaczyć oryginalne artefakty, w tym dokument orędzia, odpowiedź episkopatu Niemiec, kielich męczeństwa elżbietanek z Nysy, dzwon z parafii z Jastrzębia Zdroju, który został ocalony przed przetopieniem na amunicję, monstrancja przywieziona z Kresów Wschodnich, rękopis Edyty Stein, dziennik prymasa Wyszyńskiego, obiekty związane z epoką i życiem Kościoła, zadrukowane plansze, elementy scenografii wzmacniające narrację oraz multimedialne ekspozytory audio-wideo.

– Zainteresowanie wystawą jest dość duże, to ponad tysiąc osób miesięcznie. Jak na wystawę czasową to całkiem niezły wynik. Oczywiście Muzeum Archidiecezjalne samo w sobie przyciąga odbiorców. Temat jest ciekawy; z perspektywy dydaktyki historycznej i szkolnej może być wartościowy do opowieści o II wojnie światowej. To nie jest tylko opowieść o Wrocławiu. To pokazanie, jaką cegiełkę dołożył Wrocław w procesie pojednania europejskiego – tłumaczy historyk prof. Wojciech Kucharski.

Ekspozycja w Muzeum Archidiecezjalnym czynna jest do końca roku. Wstęp na wystawę jest wolny. Zapraszamy do zwiedzania! Gośćmi audycji są dr Andrzej Jerie, dyrektor Centrum Historii Zajezdnia oraz dr hab. Wojciech Kucharski, z-ca dyrektora ds. naukowych, kurator wystawy.

Emisja 8 kwietnia godz. 16:00-17:00.

Posłuchaj:

Artykuł Wystawa „Pojednanie dla Europy” i aktualność wartości orędzia. Wstęp na nią jest wolny pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

W środę na wyspie Piasek odbyło się uroczyste odsłonięcie tablicy z nazwą Skweru Pojednania. Zarówno Rok Pojednania we Wrocławiu, jak i nazwa skweru, zostały przyjęte przez Radę Miejską w ubiegłym roku, opowiadając się za wartościami dialogu, współpracy i zrozumienia, zaznacza Agnieszka Rybczak, przewodnicząca Rady Miejskiej Wrocławia.

Bp Maciej Małyga zauważył, że nazwa tego miejsca wpisuje się w przesłanie Wielkiego Postu, który rozpoczął się w Kościele.

– Jest w tym duży akt odwagi. Nie wystarczy wybaczyć, ale trzeba to jeszcze przetworzyć w sobie. We Wrocławiu jest miejsce na słowo „pojednanie”, nie tylko polsko-niemieckie, mówi dr Ryszard Kessler, wiceprezydent Wrocławia.

Historię pojednania polsko-niemieckiego poznają także uczniowie i uczennice wrocławskich szkół.

Torsten Goehlerm, zastępca Konsula Generealnego Niemiec we Wrocławiu podkreślił historyczną rolę kardynała Kominka i dodał, że o pojednanie należy walczyć każdego dnia. To niezbędna podstawa dla godnej przyszłości w Europie, powiedział.

Inicjatywa ma przypominać o znaczeniu porozumienia między narodami oraz o roli Wrocławia jako miasta otwartego, budującego mosty między ludźmi i kulturami. Dr Andrzej Jerie, dyrektor Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu zapowiada kontynuację projektów, szczególnie edukacyjnych w tym zakresie.

Po zakończeniu uroczystości uczestnicy mogli zwiedzić wystawę pt. „Pojednanie dla Europy” w Muzeum Archidiecezjalnym. Oprowadza po niej autor i kurator ekspozycji, dr hab. Wojciech Kucharski, zastępca dyrektora ds. naukowych Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” – Centrum Historii Zajezdnia.

„Skwer Pojednania” nawiązuje w sposób oczywisty do przesłania, które od lat inspiruje Polaków oraz partnerów w całej Europie, czyli orędzia biskupów polskich do niemieckich z 1965 roku. To tam po raz pierwszy od zakończenia II wojny światowej wybrzmiały słowa „Udzielamy przebaczenia i prosimy o nie”, otwierające drogę pojednania między narodami.

Fot. DD Radio Rodzina

Artykuł Skwer w centrum Wrocławia otrzymał nową nazwę pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Mówi dr hab. Wojciech Kucharski, historyk z Ośrodka Pamięć i Przyszłość.

Z okazji 50. rocznicy śmierci kard. Kominka w najbliższą niedzielę zostanie też nadane jego imię tramwajowi MPK oraz otwarta wystawa „Orędownik Pojednania” w Katedrze Wrocławskiej.

Harmonogram uroczystości:

• godz. 12:30 będzie miało miejsce nadanie imienia kard. Bolesława Kominka najnowszemu tramwajowi MPK (przystanek na pl. Teatralnym),
• godz. 13:30 pokażemy odnaleziony kilka lat temu oryginalny rękopis listu biskupów polskich do biskupów niemieckich, który od końca zeszłego roku jest we Wrocławiu (aula Papieskiego Wydziału Teologicznego, pl. Katedralny 1),
• godz. 14:30 otworzymy wystawę „Orędownik Pojednania” w katedrze św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu.

Kardynał Bolesław Kominek był pierwszym powojennym arcybiskupem wrocławskim i uczestnikiem Soboru Watykańskiego II, ale przede wszystkim inicjatorem przesłania pojednania, które w historii nie miało sobie podobnych. Kard. Kominek to jedna z najwybitniejszych postaci powojennego Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce i zarazem niekwestionowany mąż stanu. Jeszcze dobrze nie zabliźniły się wojenne rany, a on – na przekór doraźnej politycznej kalkulacji – już wiedział, że droga Polski do zjednoczonej Europy wiedzie przez pojednanie.

Na tle trudnej historii Europy XX wieku, tragedii dwóch wojen światowych i podziału naszego kontynentu, idea pojednania zaproponowana przez B. Kominka powinna być rozpatrywana jako dziedzictwo kultury europejskiej, a jego działania integrujące (ponad głowami komunistów) społeczeństwa Europy Środkowo-Wschodniej z Europą Zachodnią w pełni zasługuje na to, aby go zaliczyć do ojców pojednania europejskiego.

Fascynująca jest także historia powstania i odnalezienia listu biskupów polskich do biskupów niemieckich. Jeszcze kilka lat temu nie było stuprocentowej pewności co do autorstwa tego dokumentu. Dopiero odnaleziony w archiwum w Rzymie przez dr. Andrzeja Jerie i dr. hab. Wojciecha Kucharskiego, rękopis listu napisany osobiście przez arcybiskupa Bolesława Kominka, pozwolił na bezdyskusyjne wskazanie autora słynnych słów „przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. W grudniu zeszłego roku dokument został przywieziony do Wrocławia i 6 marca po raz pierwszy w Polsce zostanie zaprezentowany publicznie.

mat. pras. / mat. własne

Artykuł Uroczystości upamiętniające kard. Bolesława Kominka, autora słynnych słów „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie” pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Pierwszym etapem „Okien Pojednania” było spotkanie środowisk kościelnych, twórczych oraz niemieckiego episkopatu i kurii metropolitalnej we Wrocławiu w celu dyskusji nad ideą – mówi Yvelle Gabriel, pomysłodawca projektu.

Artysta zainteresowany wątkiem przebaczenia i pojednania w powojennej Europie odwiedzał polskie miasta takie jak Gniezno, Opole czy Warszawa. To we Wrocławiu znalazł Plac Przebaczenia i poznał szczegóły Orędzia biskupów polskich do niemieckich z 1965 roku ze słynnym zdaniem „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. – tłumaczy dr hab. Wojciech Kucharski z Ośrodka Pamięć i Przyszłość.

W pracach nad witrażami artystę wspierać będzie wrocławska plastyczka, Magdalena Kowalewska. Jak będą wyglądać Okna Pojednania w Kościele NMP na Piasku?

Projekt ma zostać ukończony w 2025 roku: w 60. rocznicę wymiany listów biskupów polskich i niemieckich oraz w 80. rocznicę zakończenia II wojny światowej.

Spotkanie z twórcami odbędzie się 11 października po godz. 18:00 w Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu w ramach Remembrance & Future Forum. Wstęp wolny, zapraszamy.

Artykuł W kościele NMP na Piasku powstaną Okna Pojednania pochodzi z serwisu Radio Rodzina.