Dolny Śląsk, kopalnia Turów i życie mieszkańców regionu z innej perspektywy. W Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu trwa wystawa, która łączy historię, antropologię, dziedzictwo kulturowe i pytania o przyszłość gminy Bogatyna. Rozmawiamy z kuratorkami wystawy, prof. Katarzyną Majbrodą i Julią Szot.
W centrum wystawy znalazły się historie ludzi, krajobrazy i przedmioty związane z życiem w regionie kopalni i elektrowni Turów. Ekspozycja pokazuje między innymi miejscowości, których już nie ma. Jednym z przykładów są Wigancice Żytawskie, związane z historią wydobycia węgla brunatnego.
Jak mówi Julia Szot z Muzeum Etnograficznego, jednym z ważnych elementów wystawy jest dokumentacja przeniesienia domu przysłupowego z likwidowanej miejscowości.
Wystawa Życie na węglu nie ogranicza się jednak do historii architektury czy lokalnego dziedzictwa. Jednym z jej tematów jest wpływ przemian gospodarczych i środowiskowych na mieszkańców regionu, między innymi skutki osuszania terenu i obniżania poziomu wód gruntowych oraz na wyzwania związane z dekarbonizacją.
Według Katarzyny Majbrody z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej kryzys klimatyczny na wystawie nie jest przedstawiany wprost. Ma być widoczny poprzez historię i przemiany krajobrazu.
Ważnym elementem ekspozycji są także przedmioty przekazane przez osoby związane z regionem. Mają one pokazywać codzienność mieszkańców i ich osobiste doświadczenia.
Twórcy wystawy podkreślają, że jej powstanie było efektem współpracy badaczy, muzealników oraz osób uczestniczących w badaniach terenowych. Mieszkańcy udostępnili między innymi zdjęcia, pamiątki i przedmioty z prywatnych przestrzeni.
Jednym z najbardziej osobistych obiektów jest niewielki niedźwiadek Rudolf. Zabawka ocalała z jednego z domów w Wigancicach Żytawskich i trafiła do nowego miejsca wraz z historią mieszkańców.
Wystawa ma być zaproszeniem do rozmowy o tym, czym transformacja energetyczna będzie dla mieszkańców regionu, którego współczesna historia jest silnie związana z węglem.
POSŁUCHAJ:
Rozmowa z Julią Szot
Rozmowa z prof. Katarzyną Majbrodą
Wystawa w Muzeum Etnograficznym pokazuje region Turowa nie tylko przez pryzmat kopalni i elektrowni. Jej twórcy chcą zwrócić uwagę na ludzi, pamięć miejsc, zmiany krajobrazu i społeczne konsekwencje transformacji energetycznej.
Życie na węglu. Ludzie, krajobrazy, dziedzictwo w obliczu transformacji energetycznej
26 września – 29 listopada 2026 | Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu | ul. R. Traugutta 111-113
wydarzenia towarzyszące wystawie:
■ 8.11, g. 15:00
Tradycje górnicze na obszarze Niecki Żytawskiej do 1945 r.
Wykład dr Karoliny Rybickiej
■ 14.11, g. 12:00
Historia zatoczyła koło. Opowieść o powrocie do Wigancic Żytawskich
Spotkanie z Elżbietą Lech-Gotthardt
■ 15.11, g. 12:00
Czytanie performatywne: Wspomnienia z Wigancic Żytawskich
■ 28.11
Koncert zespołu Serbska Reja
mat. pras. / tekst własny