Mija 40 lat od emisji pierwszego odcinka serialu „Alternatywy 4”. Jak wyglądały kulisy jego powstawania? Jak twórcy omijali cenzurę? Czy dziś przekaz płynący z bloku przy ul. Alternatywy 4 jest wciąż aktualny? Te i inne pytania zadaliśmy Januszowi Płońskiemu, jednemu z trzech twórców tej produkcji.
30 września 1986 roku Telewizja Polska pokazała pierwszy odcinek serialu „Alternatywy 4”. Był to finał kilkuletniej drogi od pomysłu do realizacji. Pomysł na stworzenie „czegoś więcej” zrodził się u Janusza Płońskiego i Macieja Rybińskiego jeszcze w czasie ich pracy w tygodniku „ITD”. O początkach serialu mówi Janusz Płoński, jeden z jego scenarzystów.
Z początku, po przesłaniu propozycji do Telewizji Polskiej autorzy nie otrzymywali odpowiedzi. Dopiero po 2 latach wrócono do nich z pytaniem, czy inicjatywa jest nadal aktualna. Po otrzymaniu twierdzącej odpowiedzi rozpoczęły się prace. Płoński i Rybiński otrzymali reżysera do pomocy, którego szybko zmieniono.
Serial powstawał w szczególnych warunkach. Zdjęcia rozpoczęły się przed wprowadzeniem stanu wojennego, a produkcja była kontynuowana w jego trakcie. Prace nad nim zakończyły się w 1983 roku, jednak, ostatecznie, pierwszy odcinek został wyemitowany w 1986 roku.
– Produkcja była taka przaśna… to znaczy, wszystkiego brakowało – wspomina Janusz Płoński.
– I ja zagrałem i Maciek zagrał i Bareja też, chociaż nie jesteśmy aktorami. Do dziś mamy z tego satysfakcję – dodaje scenarzysta.
Najważniejszym elementem serialu jest jednak jego społeczna konstrukcja. Mieszkańcy bloku przy ul. Alternatywy 4 reprezentują różne grupy zawodowe i społeczne. W jednym miejscu spotykali się m.in. nauczycielka, lekarz, dźwigowy, profesor i przedstawiciel środowiska robotniczego. Dzięki temu blok stał się swego rodzaju miniaturą ówczesnego społeczeństwa.
Natomiast, w centrum tej społeczności znajduje się gospodarz domu Stanisław Anioł. To on wykorzystuje mieszkańców do realizacji własnych celów i budowania swojej pozycji.
„Alternatywy 4” to serial, który wciąż jest obecny w polskiej kulturze – bawi, ale też pokazuje kolejnym pokoleniom realia i absurdy PRL-u. Cytaty z produkcji na stałe weszły do języka potocznego, a przedstawione w niej mechanizmy społeczne można dostrzec także we współczesnym świecie, choć w zmienionych realiach. Być może właśnie dlatego, 40 lat po premierze, historia mieszkańców bloku przy ul. Alternatywy 4 wciąż pozostaje aktualna.
Na rozmowę z Januszem Płońskim zapraszamy dziś, o godz. 18:10!