Od 2021 roku trwają badania etnograficzne poświęcone transformacji energetycznej w gminie Bogatynia położonej na Trójstyku granic w województwie dolnośląskim. W studiu Radia Rodzina rozmawialiśmy z prof. Katarzyną Majbrodą z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UWr o specyfice prowadzonych przez nią badań etnograficznych, narracjach dotyczących życia na węglu i planowanej wystawie w Muzeum Etnograficznym.
Badania prowadzone są wokół kompleksu wydobywczo-energetycznego Turów w gminie Bogatynia i związane są z oddolnymi, społecznymi perspektywami doświadczania zarówno zmian klimatycznych oraz sprawiedliwej transformacji energetycznej.
Życie ludzi żyjących w tym regionie Polski niejako stoi na węglu, a kopalnia ma zostać zamknięta do 2044 roku.
Badania poświęcone są w jakimś stopniu życiu na węglu, co to znaczy?
Warto zwrócić uwagę na sposób prowadzenia badań terenowych, które mają charakter empiryczny. Antropolodzy wyjeżdzają w teren i funkcjonują na miejscu wśród społeczności lokalnej, obserwując jej życie, towarzysząc w spotkaniach, celebrując ważne momenty. Badania zakładają także prowadzenie pogłębionych wywiadów.
Jakiego rodzaju narracje powtarzają się w opowieściach mieszkańców?
— Są to narracje, opowieści, które dotyczą pracy w kopalni i elektrowni, często niesamowite, bardzo ciekawe, zwłaszcza kiedy rozmawiamy z osobami starszymi, które przybyły na Ziemie Zachodnie po II Wojnie Światowej właśnie w celu podjęcia pracy w kopalni, a potem w elektrowni. Więc tutaj te wątki migracji, przesiedleń, powstawania przemysłu wydobywczego, rozrastania się tej całej niesamowitej infrastruktury energetycznej pojawiają się w tych opowieściach — mówi prof. Katarzyna Majbroda.
Interesującą miejscowością związaną z prowadzonymi badaniami są Wigancice Żytawskie, wieś, która została wysiedlona i przestała istnieć.
Wigancice Żytawskie zyskały miano miasta widmo.
Od 26 września w Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu będzie można zobaczyć wystawę Życie na węglu. Ludzie, krajobrazy, dziedzictwo w obliczu transformacji energetycznej, która opowiada o obliczu regionu w przededniu transformacji energetycznej. Kuratorkami są prof. Katarzyna Majbroda i Julia Szot.
Więcej informacji o wystawie znajduje się na stronie Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu.
Więcej informacji o badaniach prowadzonych w gminie Bogatynia.
POSŁUCHAJ:
mat. pras. / tekst własny