Dolnośląski Szlak Zabytków Techniki łączy wyjątkowe miejsca dziedzictwa przemysłowego, wśród których wyróżniają się: Huta Szkła Kryształowego „Julia” w Piechowicach, Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej, Zajezdnia Popowice we Wrocławiu oraz Muzeum Ceramiki w Bolesławcu. W audycji „Wakacje na Dolnym Śląsku” przybliżmy obiekty, które pokazują bogatą historię i rzemiosło regionu.
O mniej znanych kartach historii oraz atrakcjach Dolnośląskiego Szlaku Zabytków Techniki opowiedział dr Arkadiusz Muła, historyk sztuki i dyrektor Centrum Witelona w Legnicy.
– Przemysłowe tradycje Dolnego Śląska sięgają znacznie dalej niż okres panowania Prus – podkreśla dr Arkadiusz Muła.
Śląskie manufaktury słynęły z produkcji wełny i lnu. Powstawały tu m.in. rękawiczki, pończochy i szale, które trafiały na arystokratyczne dwory Europy Zachodniej, a także na inne zagraniczne rynki.
Dziś Dolnośląski Szlak Zabytków Techniki tworzy blisko 30 obiektów. Wśród nich znajduje się m.in. młyn Hilberta w Dzierżoniowie – kompletnie zachowany zespół przemysłowy z lat 30. XX wieku, który – jak podkreśla dr Muła – jest najlepiej wyposażonym historycznym młynem zbożowym na ziemiach polskich.
Na szlaku można odwiedzić również domki tkaczy w Chełmsku Śląskim, Muzeum Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej, Starą Kopalnię w Wałbrzychu czy Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju.
Posłuchaj:
Huta Szkła Kryształowego „Julia” w Piechowicach
To żywy zabytek i jeden z ostatnich w Karkonoszach zakładów wytwarzających kryształy ręcznie. Obiekt słynie z tradycyjnego dmuchania i szlifowania szkła, a także z bogatej oferty turystycznej, w ramach której można z bliska podziwiać pracę hutników.
-Jesteśmy działającym zakładem, który produkuje wyroby kryształowe i szklane – mówi Aneta Cellmer- manager działu turystyki i marketingu w Hucie Szkła Kryształowego „Julia” w Piechowicach.
Zajrzeliśmy także do sklepu z kryształami, po którym oprowadził nas kierownik. Udało nam się także porozmawiać z turystami z Gdańska i Krakowa.
Początki zakładu szklarskiego w Piechowicach sięgają 1866 roku, kiedy Friedrich Wilhelm Heckert uruchomił tu warsztat zdobienia, rozbudowany później o piece hutnicze. Od 2006 roku obiekt funkcjonuje jako firma rodzinna, która ratuje przed zapomnieniem unikalne rzemiosło regionu.
Posłuchaj:
Część 1.
Część 2.
Muzeum Ceramiki w Bolesławcu
Bolesławiecka ceramika to marka znana na całym świecie ze swoich wyrobów. Obecnie w mieście i okolicach działa około 30 oficjalnych i zorganizowanych producentów oraz mniejszych pracowni ceramicznych. Jednak, na przełomie wieków, przez bardzo długi czas, zarządzeniem cechu, w samym Bolesławcu mogło istnieć tylko 5 warsztatów. W związku z tym, nowe pracownie powstawały w miejscach, gdzie nie było takich ograniczeń.
Wyroby ceramiczne w Bolesławcu były popularne już w XVI wieku. W wyniku prac archeologicznych znaleziono ich fragmenty, a także zrekonstruowane je. O jednym z ciekawszych eksponatów opowiada Tadeusz Orawiec, kustosz Muzeum Ceramiki w Bolesławcu.
To, co dziś jednoznacznie kojarzy się z ceramiką bolesławiecką są wzory w kolorze kobaltowym na białym tle. Jednak, przez wiele lat typowe bolesławieckie wzory i kolory były nieco inne.
Jednym z najpopularniejszych wzorów na bolesławieckich wyrobach są tzw. pawie oczka. Na naczyniach zaczęły się pojawiać jeszcze przed wojną.
Dziś w tworzeniu podróbek przodują Chiny. Co ciekawe, przed wojną w Bolesławcu również zajmowano się podrabianiem wyrobów.
Muzeum Ceramiki w Bolesławcu prezentuje historię ceramiki od jej początków w mieście i regionie po współczesność. Nie brakuje w nim również odniesień do historii miasta. Obiekt można zwiedzać od wtorku do niedzieli. Muzeum ma również swoją filię – Centrum Dawnych Technik Garncarskich, gdzie można zobaczyć wystawę współczesnej ceramiki bolesławieckiej, a także odbywają się warsztaty. Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej instytucji
Posłuchaj:
Część 1: Muzeum Ceramiki
Część 2: Centrum Dawnych Technik Garncarskich
Zajezdnia nr V – Popowice. Tam, gdzie śpią wrocławskie tramwaje i autobusy
Zajezdnia Popowice we Wrocławiu to unikalny zabytek techniki z 1901 roku, który dziś pełni funkcję żywego muzeum i bezpiecznej przystani dla historycznych tramwajów i autobusów. Położony przy ulicy Legnickiej 65A kompleks przetrwał obie wojny światowe, stając się jednym z najważniejszych punktów na industrialnej mapie Dolnego Śląska.
Dzięki współpracy miasta, MPK oraz pasjonatów ze stowarzyszenia Klub Sympatyków Transportu Miejskiego, stacjonuje tu około 40 zabytkowych pojazdów. Mówi Michał Wychodil – członek Klubu Sympatyków Transportu Miejskiego, przewodnik miejski i terenowy Dolnego Śląska.
Wrocław dąży do przekształcenia tego miejsca w pełnoprawne Muzeum Komunikacji Miejskiej. Na co dzień obiekt nie jest dostępny dla zwiedzających. Mieszkańcy i turyści mogą regularnie odwiedzać obiekt podczas organizowanych co roku Dni Otwartych.
Tomasz Szymczyszyn z Klubu Sympatyków Transportu Miejskiego jest także kolekcjonerem. Opowiedział nam o swojej pasji.
W 2022 roku zajezdnia została wpisana na Dolnośląski Szlak Zabytków Techniki.
Posłuchaj:
Część 1.
Część 2.
Część 3.
Muzeum Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej
Ponad 150 jednostek taboru, 40 parowozów, 4 kilometry torów i wagon WARS, w którym do dziś serwowany jest żurek. Muzeum Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej to jedna z największych kolekcji zabytkowego taboru kolejowego w Polsce. Powstało w miejscu, które na początku XXI wieku było zaniedbane i otoczone skupami złomu. Dziś przyciąga turystów z całego kraju i regularnie staje się planem filmowym.
Sama parowozownia, w której mieści się muzeum, jest niemal o sto lat starsza od samej placówki – mówi Katarzyna Szczerbińska-Tercjak, dyrektor muzeum.
Przełom nastąpił, gdy ówczesna burmistrz Jaworzyny Śląskiej zwróciła się o pomoc do Politechniki Wrocławskiej. Inicjatywy podjął się prof. Piotr Gerber, który w 2004 roku utworzył prywatne Muzeum Kolejnictwa. O historii tego miejsca opowiada Katarzyna Szczerbińska-Tercjak, dyrektor muzeum.
– Muzeum świadomie nie idzie w multimedia – mówi mówi Katarzyna Szczerbińska-Tercjak.
Zwiedzanie trwa około trzech godzin i odbywa się z przewodnikiem, który przybliża historię eksponatów oraz dawnej kolei.
Najstarszym eksponatem jest pruska lokomotywa TKh2 nr 12 z 1896 roku, stojąca przy wejściu do hali parowozowni.
Dziś Muzeum Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej jest częścią Dolnośląskiego Szlaku Zabytków Techniki i jednym z najważniejszych miejsc na mapie industrialnego dziedzictwa regionu.
Posłuchaj:
Przez całe wakacje zapraszamy do wspólnego odkrywania Dolnego Śląska na antenie Radia Rodzina. Cykl „Wakacje na Dolnym Śląsku” to przewodnik po najciekawszych atrakcjach regionu i inspiracja do rodzinnych oraz indywidualnych podróży. Audycje emitowane są w każdy wakacyjny weekend i zachęcają do odkrywania miejsc, które często znajdują się tuż za rogiem, a potrafią zaskoczyć nawet mieszkańców Dolnego Śląska.
Kolejny odcinek audycji już 15 i 16 sierpnia od godz. 12:10.
Audycja powstaje we współpracy z Dolnośląską Organizacją Turystyczną.
Materiał przygotowały: Patrycja Jenczmionka, Ilona Baran, Natalia Wójcik, Daria Detlaf,