Dolnośląski Szlak Zabytków Techniki łączy wyjątkowe miejsca dziedzictwa przemysłowego, wśród których wyróżniają się: Huta Szkła Kryształowego „Julia” w Piechowicach, Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej, Zajezdnia Popowice we Wrocławiu oraz Muzeum Ceramiki w Bolesławcu. W audycji „Wakacje na Dolnym Śląsku” przybliżmy obiekty, które pokazują bogatą historię i rzemiosło regionu.
O mniej znanych kartach historii oraz atrakcjach Dolnośląskiego Szlaku Zabytków Techniki opowiedział dr Arkadiusz Muła, historyk sztuki i dyrektor Centrum Nauki, Edukacji i Kultury Witelona w Legnicy.
– Przemysłowe tradycje Dolnego Śląska sięgają znacznie dalej niż okres panowania Prus – podkreśla dr Arkadiusz Muła.
Śląskie manufaktury słynęły z produkcji wełny i lnu. Powstawały tu m.in. rękawiczki, pończochy i szale, które trafiały na arystokratyczne dwory Europy Zachodniej, a także na inne zagraniczne rynki.
Dziś Dolnośląski Szlak Zabytków Techniki tworzy blisko 30 obiektów. Wśród nich znajduje się m.in. młyn Hilberta w Dzierżoniowie – kompletnie zachowany zespół przemysłowy z lat 30. XX wieku, który – jak podkreśla dr Muła – jest najlepiej wyposażonym historycznym młynem zbożowym na ziemiach polskich.
Na szlaku można odwiedzić również domki tkaczy w Chełmsku Śląskim, Muzeum Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej, Starą Kopalnię w Wałbrzychu czy Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju.
Huta Szkła Kryształowego „Julia” w Piechowicach
To żywy zabytek i jeden z ostatnich w Karkonoszach zakładów wytwarzających kryształy ręcznie. Obiekt słynie z tradycyjnego dmuchania i szlifowania szkła, a także z bogatej oferty turystycznej, w ramach której można z bliska podziwiać pracę hutników.
-Jesteśmy działającym zakładem, który produkuje wyroby kryształowe i szklane – mówi Aneta Cellmer- manager działu turystyki i marketingu w Hucie Szkła Kryształowego „Julia” w Piechowicach.
Zajrzeliśmy także do sklepu z kryształami, po którym oprowadził nas kierownik. Udało nam się także porozmawiać z turystami z Gdańska i Krakowa.
Początki zakładu szklarskiego w Piechowicach sięgają 1866 roku, kiedy Friedrich Wilhelm Heckert uruchomił tu warsztat zdobienia, rozbudowany później o piece hutnicze. Od 2006 roku obiekt funkcjonuje jako firma rodzinna, która ratuje przed zapomnieniem unikalne rzemiosło regionu.
Muzeum Ceramiki w Bolesławcu
Bolesławiecka ceramika to marka znana na całym świecie ze swoich wyrobów. Obecnie w mieście i okolicach działa około 30 oficjalnych i zorganizowanych producentów oraz mniejszych pracowni ceramicznych. Jednak, na przełomie wieków, przez bardzo długi czas, zarządzeniem cechu, w samym Bolesławcu mogło istnieć tylko 5 warsztatów. W związku z tym, nowe pracownie powstawały w miejscach, gdzie nie było takich ograniczeń.
Wyroby ceramiczne w Bolesławcu były popularne już w XVI wieku. W wyniku prac archeologicznych znaleziono ich fragmenty, a także zrekonstruowane je. O jednym z ciekawszych eksponatów opowiada Tadeusz Orawiec, kustosz Muzeum Ceramiki w Bolesławcu.
To, co dziś jednoznacznie kojarzy się z ceramiką bolesławiecką są wzory w kolorze kobaltowym na białym tle. Jednak, przez wiele lat typowe bolesławieckie wzory i kolory były nieco inne.
Jednym z najpopularniejszych wzorów na bolesławieckich wyrobach są tzw. pawie oczka. Na naczyniach zaczęły się pojawiać jeszcze przed wojną.
Dziś w tworzeniu podróbek przodują Chiny. Co ciekawe, przed wojną w Bolesławcu również zajmowano się podrabianiem wyrobów.
Muzeum Ceramiki w Bolesławcu prezentuje historię ceramiki od jej początków w mieście i regionie po współczesność. Nie brakuje w nim również odniesień do historii miasta. Obiekt można zwiedzać od wtorku do niedzieli. Muzeum ma również swoją filię – Centrum Dawnych Technik Garncarskich, gdzie można zobaczyć wystawę współczesnej ceramiki bolesławieckiej, a także odbywają się warsztaty.
Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej instytucji.
Zajezdnia nr V – Popowice. Tam, gdzie śpią wrocławskie tramwaje i autobusy
Zajezdnia Popowice we Wrocławiu to unikalny zabytek techniki z 1901 roku, który dziś pełni funkcję żywego muzeum i bezpiecznej przystani dla historycznych tramwajów i autobusów. Położony przy ulicy Legnickiej 65A kompleks przetrwał obie wojny światowe, stając się jednym z najważniejszych punktów na industrialnej mapie Dolnego Śląska.
Dzięki współpracy miasta, MPK oraz pasjonatów ze stowarzyszenia Klub Sympatyków Transportu Miejskiego, stacjonuje tu około 40 zabytkowych pojazdów. Mówi Michał Wychodil – członek Klubu Sympatyków Transportu Miejskiego, przewodnik miejski i terenowy Dolnego Śląska.
Wrocław dąży do przekształcenia tego miejsca w pełnoprawne Muzeum Komunikacji Miejskiej. Na co dzień obiekt nie jest dostępny dla zwiedzających. Mieszkańcy i turyści mogą regularnie odwiedzać obiekt podczas organizowanych co roku Dni Otwartych.
Tomasz Szymczyszyn z Klubu Sympatyków Transportu Miejskiego jest także kolekcjonerem. Opowiedział nam o swojej pasji.
W 2022 roku zajezdnia została wpisana na Dolnośląski Szlak Zabytków Techniki.
Muzeum Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej
Ponad 150 jednostek taboru, 40 parowozów, 4 kilometry torów i wagon WARS, w którym do dziś serwowany jest żurek. Muzeum Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej to jedna z największych kolekcji zabytkowego taboru kolejowego w Polsce. Powstało w miejscu, które na początku XXI wieku było zaniedbane i otoczone skupami złomu. Dziś przyciąga turystów z całego kraju i regularnie staje się planem filmowym.
Sama parowozownia, w której mieści się muzeum, jest niemal o sto lat starsza od samej placówki.
Przełom nastąpił, gdy ówczesna burmistrz Jaworzyny Śląskiej zwróciła się o pomoc do Politechniki Wrocławskiej. Inicjatywy podjął się prof. Piotr Gerber, który w 2004 roku utworzył prywatne Muzeum Kolejnictwa. O historii tego miejsca opowiada Katarzyna Szczerbińska-Tercjak, dyrektor muzeum.
– Muzeum świadomie nie idzie w multimedia – mówi Katarzyna Szczerbińska-Tercjak.
Zwiedzanie trwa około trzech godzin i odbywa się z przewodnikiem, który przybliża historię eksponatów oraz dawnej kolei.
Najstarszym eksponatem jest pruska lokomotywa TKh2 nr 12 z 1896 roku, stojąca przy wejściu do hali parowozowni.
Dziś Muzeum Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej jest częścią Dolnośląskiego Szlaku Zabytków Techniki i jednym z najważniejszych miejsc na mapie industrialnego dziedzictwa regionu.
Przez całe wakacje zapraszamy do wspólnego odkrywania Dolnego Śląska na antenie Radia Rodzina. Cykl „Wakacje na Dolnym Śląsku” to przewodnik po najciekawszych atrakcjach regionu i inspiracja do rodzinnych oraz indywidualnych podróży. Audycje emitowane są w każdy wakacyjny weekend i zachęcają do odkrywania miejsc, które często znajdują się tuż za rogiem, a potrafią zaskoczyć nawet mieszkańców Dolnego Śląska.
Kolejny odcinek audycji już 8 i 9 sierpnia od godz. 12:10.
Audycja powstaje we współpracy z Dolnośląską Organizacją Turystyczną.
Materiał przygotowały: Patrycja Jenczmionka, Ilona Baran, Natalia Wójcik, Daria Detlaf,