Była wybitną poetką, pisarką, autorką felietonów i sztuk teatralnych, a od piątku jest również patronką wrocławskiego tramwaju. MPK Wrocław w ramach kultywowanej od kilku lat tradycji nadało jednemu ze swoich pojazdów imię Urszuli Kozioł. To kolejny gest upamiętniający jedną z najważniejszych postaci polskiej literatury współczesnej. Od teraz jej nazwisko będzie towarzyszyć mieszkańcom w codziennych podróżach po mieście, z którym była związana przez ponad siedem dekad.
Jak podkreśla prezydent Wrocławia Jacek Sutryk, nadanie tramwajowi imienia Urszuli Kozioł ma wymiar nie tylko symboliczny, ale także głęboko osobisty dla wielu mieszkańców miasta.
– Nadając jednemu z naszych tramwajów imię Urszuli Kozioł, oddajemy hołd osobie, która przez ponad siedem dekad była nierozerwalnie związana z Wrocławiem i współtworzyła jego kulturalną tożsamość. Dzięki swojej pracy, talentowi i niezwykłej wrażliwości rozsławiała Wrocław daleko poza jego granicami – w Polsce i na świecie. Chcemy, aby mieszkańcy codziennie spotykali się z jej imieniem, pamiętając o tym, jak wiele zawdzięczamy jej twórczości, osobowości i obecności – mówi Jacek Sutryk.
– Jestem przekonany, że tramwaj imienia Urszuli Kozioł będzie nie tylko środkiem transportu, ale także symbolem pamięci o wyjątkowej wrocławiance, która pozostawiła po sobie niezwykłe dziedzictwo. Dziedzictwo, które nadal inspiruje i będzie inspirować kolejne pokolenia – dodaje.
O znaczeniu tej inicjatywy mówi również prezes MPK Wrocław Witold Woźny, zwracając uwagę na szczególną więź poetki z komunikacją miejską i samym miastem.
– Do grona patronów naszych tramwajów dołącza osoba absolutnie wyjątkowa – Urszula Kozioł, jedna z najwybitniejszych postaci współczesnej polskiej literatury i zarazem osoba od dziesięcioleci związana z Wrocławiem. Jesteśmy dumni, że jej imię będzie od dziś towarzyszyć mieszkańcom w codziennych podróżach po mieście. To szczególnie symboliczne, ponieważ Urszula Kozioł była stałą pasażerką komunikacji miejskiej i przez lata pozostawała blisko codziennego życia Wrocławia – podkreśla Witold Woźny, prezes MPK Wrocław.
Urszulę Kozioł z nieskrytym wzruszeniem wspominają także jej wieloletni współpracownicy i przyjaciele.
– Urszula Kozioł sztukę układania słów doprowadziła do mistrzostwa większości z nas niedostępnego. Poza tym, co sama pisała, służyła poezji otwierając drzwi do debiutu młodym pokoleniom, którym – po opublikowaniu tekstu w “Odrze”, “z pieczęcią” Urszuli
– otwierała drzwi do kariery. Wielką zasługą Urszuli Kozioł było to, że równie dużej ilości osób wyperswadowała pisanie wierszy, które gromadziły się na jej biurku. Robiła to
w sposób subtelny i przyjazny. Po potrafiła wytłumaczyć, że może nie jest to ta odpowiednia droga. Potraktujemy to, co Urszula nam zostawiła i to, co pisała, jako przesłanie, którym uczyła nas patrzeć na świat. Bo poeci widzą więcej, jaśniej, wrażliwej. Warto ich słuchać – wspomina patronkę Mariusz Urbanek, redaktor naczelny miesięcznika „Odra”, na łamach którego Urszula Kozioł publikowała przez ponad 60 lat.
– Dla nas, „Kalamburzystów”, Urszula była przyjaciółką, ale też nauczycielką życia. Uczyła nas uważnego spojrzenia na świat. Była wrażliwa na każdy dzień i na to co przyjdzie. Uczyła nas też żegnania się z życiem, własnym życiem. Skłaniała do refleksji. Marzy się mi, by dla tych, którzy będą jeździć tramwajem imienia Urszuli, wybrzmiewały im jej słowa: „daję Ci ten wiersz, ale zapisz go po swojemu” – podsumowuje Jerzy Bielunas, reżyser teatralny
i telewizyjny, związany przed laty z Teatrem „Kalambur” we Wrocławiu.
Urszula Kozioł – poetka, która wybrała Wrocław
Urszula Kozioł urodziła się 20 czerwca 1931 roku w Rakówce koło Biłgoraja. Maturę zdała w Zamościu, a w 1950 roku przyjechała do Wrocławia na studia. Z tym miastem związała się na stałe. Przez kilkadziesiąt lat współtworzyła życie kulturalne Wrocławia.
Redagowała pismo „Poglądy”, pisała sztuki dla Teatru Kalambur, który wystawiał je również na scenach w Europie i USA. W 1967 roku związała się z wydawanym we Wrocławiu miesięcznikiem społeczno-kulturalnym „Odra”. Publikowała w nim wiersze i felietony,
a w latach 1972–2021 kierowała działem literackim, prezentując co miesiąc poezję i prozę zarówno pisarzy o uznanym dorobku, jak i wyróżniających się debiutantów.
Działała w Związku Literatów Polskich, a potem Stowarzyszeniu Pisarzy Polskich oraz PEN-Clubie. W stanie wojennym zaangażowała się w działalność Arcybiskupiego Komitetu Charytatywnego.
Była jedną z najwybitniejszych polskich poetek współczesnych. Należała do pokolenia „Współczesności”, debiutowała w 1957 roku tomem „Gumowe klocki”. Jej wiersze ukazywały się na łamach najważniejszych polskich pism literackich, m.in. „Współczesności”, „Poezji” i „Twórczości”, a także były tłumaczone na kilkanaście języków.
Opublikowała ponad dwadzieścia tomów poetyckich, kilka powieści i utworów dramatycznych, które zdobyły uznanie czytelników, krytyków i jurorów prestiżowych nagród literackich. Otrzymała m.in. Nagrodę Polskiego PEN-Clubu (1998), Wrocławską Nagrodę Poetycką Silesius (2011), Nagrodę „Odry” (2023) oraz Nagrodę Literacką Nike (2024). Za działalność literacką i społeczną została wyróżniona tytułami Honorowej Obywatelki Wrocławia i doktora honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Zmarła 20 lipca 2025 roku. Spoczęła na cmentarzu przy ul. Bujwida we Wrocławiu.
Urszula Kozioł została 21. patronką tramwaju MPK Wrocław i kolejną – obok takich postaci jak Andrzej Waligórski, Maria Koterbska, Jerzy Grotowski, Roman Kołakowski, Marek Hłasko, Stanisław Dróżdż czy Wojciech Jerzy Has – reprezentantką świata kultury uhonorowaną w ten sposób przez miejskiego przewoźnika. Dzięki tej inicjatywie pamięć
o jej życiu, twórczości i związkach z Wrocławiem będzie towarzyszyć mieszkańcom każdego dnia.
Mat. Pras.