Oficjalne komunikaty państwowe związane z powodzią były uspokajające, ale po locie helikopterem nad zalewanymi terenami (m.in. Opolem) ówczesny prezydent Wrocławia, Bogdan Zdrojewski, zrozumiał, że sytuacja jest katastrofalna i nakazał ogłoszenie alarmu.

– Z ówczesnym przewodniczącym Sejmiku Województwa Dolnośląskiego, prof. Kieresem, ruszyliśmy helikopterem, by zobaczyć cały nurt Odry w okolicy Opola – tuż przed nim i tuż za nim. Ta wizyta była wstrząsająca. Wróciłem do Wrocławia, poszliśmy do wicewojewody na wojewódzki komitet przeciwpowodziowy. Eksperci spierali się między sobą bez żadnej konkluzji, jeśli chodzi o perspektywę dla Wrocławia. Moje pytania trafiały w próżnię. Pierwszy raz w życiu trzasnąłem drzwiami – wspomina prezydent Zdrojewski.

Pierwsza kluczowa decyzja została podjęta wspólnie z pułkownikiem Grodzkim, wówczas szefem Wojewódzkiego Inspektoratu Obrony Cywilnej. Ustaliliśmy, że coś musimy zrobić. Zasugerował kilka decyzji technicznych, żeby np. ogłosić jakie są rodzaje alarmu. Po tej rozmowie postanowiłem obdzwaniać rozmaite instytucje, uprzedzając że wg mojej oceny powódź jest poważnym zagrożeniem, dodaje.

Alarm przeciwpowodziowy Prezydenta Wrocławia ogłoszony był również dzięki współpracy z lokalnymi mediami. Bardzo się cieszę, że dziennikarze stanęli na wysokości zadania. A Wrocławianie? Nie byli przerażeni. Odra wyglądała niezwykle interesująco, przypływ rzeki powodował że stała się atrakcją. Jeszcze dobę przed powodzią widziałem tłumy na nabrzeżach, czasami z Feniksu wychodziły osoby z zgrzewkami wody na zapas. Martwiłem się, że ktoś mi zarzuci, jak powodzi nie będzie, że działałem w porozumieniu z jakąś firmą produkującą wodę mineralną. Różne myśli się kołatały. Wrocławianie rzeczywiście dostrzegli zagrożenie, ale było to bardzo stopniowe – zaznacza prezydent.

Odbudowa po Wielkiej Wodzie

Eksperci planowali na początku dziesięcioletni okres przywracania Wrocławiowi jego poprzedniej zdolności do wykonywania wszystkich usług komunalnych. – Były propozycje, to była końcówka lipca, aby żłobki, przedszkola i rok szkolny rozpoczynał się 1 października, czyli razem z uczelniami wyższymi, a nawet później. Bardzo szybko podjąłem decyzję, że tak nie będzie. Że absolutnie czynimy z naszego programu przywracania Wrocławiowi zdolności do pełnego funkcjonowania w czasie dwóch lat, max. trzech. Na Millenium (rok 2000) Wrocław nie może mieć śladów po powodzi – komentuje B. Zdrojewski.

Trzeba pamiętać, że Polska nie była wtedy w Unii Europejskiej. Nie mieliśmy środków pomocowych, jak w chwili obecnej. Trzeba było rozpocząć negocjacje m.in. z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju, z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska, aby zdobyć środki finansowe na przyspieszoną realizację. Bardzo mi zależało, żeby szybko sobie poradzić ze śmieciami. Nadwyżka zniszczeń była ogromna, wspomina prezydent.

Lipcowa powódź z 1997 roku dotknęła nie tylko Polskę (56 ofiar – we Wrocławiu jedna), ale także wschodnie Niemcy (Łużyce) i Czechy (50 ofiar), gdzie zniszczenia również były ogromne.

Na audycję zapraszamy dziś po godz. 20:00.

Posłuchaj:

Audycja powstaje we współpracy z Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu.

Artykuł Powódź Tysiąclecia we Wrocławiu pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

W programie „Jesteśmy stąd, czyli 80 lat polskiego Wrocławia” wracamy do momentów, które pokazują, jak ważnym miejscem na mapie Europy jest Wrocław. Przybliżymy kulisy przygotowań wizyt przywódców państw i przywódców duchowych, a także anegdoty związane z ich pobytem. Gośćmi audycji są: dr Andrzej Jerie z Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu i bp Ignacy Dec, biskup senior diecezji świdnickiej.

Emisja 12 marca godz. 20:00.

Posłuchaj:

Cz. 1.

Cz. 2.

Cz. 3.

Cz. 4.

Cz. 5.

Artykuł Wielkie odwiedziny we Wrocławiu pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

W dzisiejszej audycji sięgamy do początków ruchu pielgrzymkowego z Wrocławia do Częstochowy przed tron i do sanktuarium Matki Bożej Jasnogórskiej.

– Trzeba zaznaczyć, że grupy ludzi (zazwyczaj z Wrocławia) udawały się pieszo na Jasną Górę jeszcze przed tymi wielkimi, uroczystymi pielgrzymkami, które rozpoczęły się w roku 1981. Grupy te, liczące po kilkadziesiąt osób, wychodziły z Katedry. Liczniejsze grupy, zwłaszcza młodzieży akademickiej, dołączały do słynnych “siedemnastek” w Pielgrzymce Warszawskiej – mówił we wspomnieniach ks. Orzech.

– W roku 1977 zostałem niejako przymuszony przez młodzież akademicką do wzięcia udziału w Pielgrzymce Warszawskiej. Była to pielgrzymka olbrzymia: brało w niej udział kilkadziesiąt tysięcy ludzi! Właśnie ta wielka liczba uczestników stwarzała poważne trudności, wręcz ponad siły organizatorów, czyli Ojców Paulinów. Wtedy Ksiądz Prymas Kardynał Wyszyński zgodził się na decentralizację Pielgrzymki Warszawskiej – dodawał kapłan [źródło: orzech.wroc.pl].

O Pieszej Pielgrzymce Wrocławskiej rozmawiamy z pielgrzymami oraz ks. Aleksandrem Radeckim z Parafii Katedralnej pw. św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu.

Emisja po godz. 20:00.

Posłuchaj:

Archiwalne wspomnienia ks. Orzechowskiego [źródło: Radio Rodzina]

Ks. Aleksander Radecki – cz. 1.

Ks. Aleksander Radecki – cz. 2.

Kolejne wspomnienia ks. Orzechowskiego [źródło: Radio Rodzina]

Ks. Aleksander Radecki – cz. 3.

Audycja we współpracy z Centrum Historii Zajezdnia w ramach projektu „Jesteśmy stąd, czyli wielkie jubileusze Roku Pojednania”.

Artykuł Na piechotę do Częstochowy pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Założony w 1956 roku przez artystę Henryka Tomaszewskiego teatr stał się fenomenem artystycznym Wrocławia, łącząc klasyczną sztukę pantomimy z nowoczesnym językiem sceny. Artyści spotykali się i pracowali w salach prób udostępnianych przez wrocławskie sceny, a pierwsze próby i spektakle odbywały się m.in. w siedzibie Teatru Polskiego we Wrocławiu. Z czasem grupa wypracowała własny styl i stałą strukturę, dając początek jednej z najważniejszych scen pantomimy w Europie.

Pierwsze programy stworzone przez Henryka Tomaszewskiego miały formę etiud i krótkich kompozycji pantomimicznych, inspirowanych literaturą, malarstwem oraz klasyczną tradycją europejskiej pantomimy. W drugiej połowie lat 50. zespół prezentował m.in. programy zbiorowe, takie jak „Płaszcz” (według Gogola), „Dzwonnik z Notre-Dame” czy „W labiryncie”, które łączyły elementy groteski, dramatu i poetyckiej metafory.

Mimowie do dziś nie mają własnej sceny – przedstawienia wystawiane są obecnie w przestrzeni instytucji „Piekarnia Żywa Kultura”. Biuro teatru mieści się zaś w zabytkowej poniemieckiej willi przy al. Dębowej na wrocławskim Borku.

Historia teatru to opowieść o odwadze twórczej, międzynarodowych sukcesach i konsekwentnym budowaniu tożsamości kulturalnej miasta nad Odrą. Jak rodziła się legenda wrocławskiej pantomimy i dlaczego do dziś inspiruje kolejne pokolenia widzów? Emisja 26 lutego po godz. 20:00.

Gościem audycji jest Agnieszka Kulińska – aktorka, wykładowczyni.

Posłuchaj:

Cz. 1.

Cz. 2.

Cz. 3.

Cz. 4.

Audycja powstaje we współpracy z Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu.

Artykuł Nie byłoby Wrocławskiego Teatru Pantomimy bez wizji Henryka Tomaszewskiego pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Wrocław po 1945 roku był miastem w ruinie. Oblężenie Festung Breslau pozostawiło morze gruzów – zniszczonych zostało blisko 70 procent, a w zachodnio-południowej części miasta skala zniszczeń była jeszcze większa. Wypalone kamienice, zawalone mosty, zrujnowane kościoły – to był krajobraz, z którym musieli zmierzyć się nowi mieszkańcy Wrocławia. Odbudowa była ogromnym przedsięwzięciem inżynieryjnym.

Pierwsze lata powojenne to czas zabezpieczania ruin i odbudowy najważniejszych zabytków – Ratusza, Ostrowa Tumskiego czy Uniwersytetu Wrocławskiego. Jednak równolegle rodziła się nowa architektura. W latach 50. swoje piętno odcisnął socrealizm – monumentalny, symetryczny, podporządkowany ideologii. Kościuszkowska Dzielnica Mieszkaniowa (KDM) czy niektóre powojenne osiedla do dziś przypominają o tym okresie, są jednak wizytówką miasta.

Po odwilży do głosu doszedł modernizm – lżejszy, funkcjonalny, otwarty na światowe trendy. Powstają charakterystyczne osiedla z wielkiej płyty, ale też śmiałe realizacje indywidualne. Symbolem powojennej nowoczesności stał się „Manhattan” przy placu Grunwaldzkim – zespół wysokich punktowców projektu Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak, który do dziś budzi emocje. Inną ikoną jest budynek Trzonolinowca – eksperymentalna konstrukcja zawieszona na stalowych linach, dowód odwagi i ambicji wrocławskich architektów.

Emisja 19 lutego po godz. 20:00.

Gościem programu jest Damian Samulewicz z Centrum Historii Zajezdnia.

Cz. 1.

Cz. 2.

Cz. 3.

Cz. 4.

Cz. 5.

Rozmawiała red. Daria Detlaf.

Powyżej: Niezrealizowany projekt konkursowy zabudowy Osi Placu Grunwaldzkiego, autor arch. Teodor Teodorowicz-Todorowski, 1951 (źródło: Muzeum Architektury we Wrocławiu).

Powyżej: Wydział Mechaniczny Politechniki Wrocławskiej, autor arch. Andrzej Frydecki, 1949 (źródło: Muzeum Architektury we Wrocławiu).

Powyżej: Zniszczenia powojenne we Wrocławiu, ul. Legnicka (okolice pl. Strzegomskiego). Fot. Krystyna Gorazdowska, 1945 (źródło: Muzeum Architektury we Wrocławiu).

Artykuł Architektura powojennego Wrocławia pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Rok po wojnie we Wrocławiu działało już kilkanaście kin, m.in. Warszawa, Polonia, Śląsk — często w prowizorycznych warunkach. Sprawdzimy, jak wyglądało pójście do kina w mieście pełnym ruin i czy zachowały się relacje świadków tamtych czasów. Jednym z najważniejszych ośrodków filmowych w Polsce była Wytwórnia Filmów Fabularnych, założona we Wrocławiu w 1954 r. Dane wskazują, iż blisko 25% filmów powstałych w okresie PRL, wyprodukowano właśnie tutaj.

Festiwal Jazz nad Odrą, który ruszył w 1964 roku, był jednym z pierwszych festiwali jazzowych w Europie Środkowo-Wschodniej. Zapytamy, dlaczego jazz — muzyka wolności — tak mocno zakorzenił się właśnie we Wrocławiu. O kulturze buntu i środkach wyrazu przeciw władzy traktowały z kolei graffiti na murach oraz teksty literackie, publikowane często w fanzinach. Nie byłoby oczywiście wrocławskiej kultury gdyby nie kultowe, często nieistniejące już miejsca: takie jak Jazz Klub Rura w Rynku, Pałacyk czy Gumowa Róża.

W dzisiejszej audycji przewodnik i historyk Tomasz Rybka z Centrum Historii Zajezdnia zabierze nas w opowieść po kulturze Wrocławia po II wojnie światowej. W rozmowie przybliżymy pierwsze spektakle, koncerty i instytucje, okres ich przeobrażeń społeczno-politycznych oraz narodziny nowych ruchów, także subkultury i kontrkultur.

Emisja 12 lutego po godz. 20:00.

Posłuchaj:

Cz. 1.

Cz. 2.

Cz. 3.

Cz. 4.

Cz. 5.

Audycja powstaje we współpracy z CH Zajezdnia – Ośrodek Pamięć i Przyszłość we Wrocławiu.

Artykuł Kultura w powojennym Wrocławiu pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Dolnoślązacy masowo popierali rodzące się w zakładach pracy wolne związki zawodowe. Dane z archiwów wskazują, że do „Solidarności” w samym Wrocławiu w latach 1980/81 należało 86% zatrudnionych.

W dzisiejszym odcinku przedstawimy wydarzenia z 1981 r., związane z karnawałem Solidarności, jak również napięciami i dążeniem władzy komunistycznej do zgaszenia ducha w narodzie poprzez wprowadzenie stanu wojennego. Opowiemy także o Solidarności Walczącej, dlaczego Wrocław nazywany był Twierdzą, błyskawicznych działaniach opozycjonistów i reakcji Zachodu na wydarzenia w Polsce.

Szczególną uwagę poświęcimy historii wypłaty słynnych 80 milionów złotych, należących do Solidarności, z wrocławskiego oddziału NBP. Akcja przeprowadzona dziesięć dni przed wprowadzeniem stanu wojennego w kraju pomogła w zabezpieczeniu środków przed Służbą Bezpieczeństwa.

Posłuchaj:

Cz. 1.

Cz. 2.

Cz. 3.

Cz. 4.

Cz. 5.

Fot. Fragment wystawy stałej w CH Zajezdnia we Wrocławiu

Artykuł Historia wrocławskiej „Solidarności” cz. 2 pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Wrocławska „Solidarność” od początku wyróżniała się silnym zapleczem intelektualnym oraz ścisłą współpracą robotników dużych zakładów przemysłowych z przedstawicielami środowisk akademickich i twórczych. Region stał się ważnym centrum organizacyjnym i wydawniczym podziemia, szczególnie po wprowadzeniu stanu wojennego w 1981 roku. To właśnie we Wrocławiu rozwinęły się struktury, które w kolejnych latach odegrały kluczową rolę w podtrzymywaniu oporu społecznego wobec władz komunistycznych.

Gościem programu jest dr Kamil Borecki, historyk z Ośrodka Pamięć i Przyszłość. Zapraszamy na pierwszą część wywiadu oraz oprowadzanie po wystawie; kolejna już za tydzień.

Emisja 22 stycznia po godz. 20.

Posłuchaj:

Cz. 1.

Cz. 2.

Cz. 3.

Cz. 4.

Cz. 5.

Audycja powstaje we współpracy z Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu.

Fot. Fragmenty wystawy „Wrocław 1945-2016” w CH Zajezdnia we Wrocławiu / Radio Rodzina

Artykuł Nie tylko Gdańsk. Historia wrocławskiej „Solidarności” pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Szpitale we Wrocławiu funkcjonowały w prowizorycznych warunkach, brakowało sprzętu i leków, ale nie brakowało zapału. Odbudowywano Kliniki przy ulicy Chałubińskiego, ul. Curie-Skłodowskiej oraz w rejonie placu Grunwaldzkiego. W tych murach rodziła się powojenna wrocławska szkoła medyczna.

Najważniejszą postacią tego okresu był prof. Ludwik Hirszfeld – światowej sławy bakteriolog i immunolog, organizator życia naukowego i współtwórca powojennego Wydziału Lekarskiego. Jego autorytet naukowy i moralny wyznaczył kierunek rozwoju całego środowiska medycznego miasta. Istotną rolę odegrał prof. Zygmunt Albert, pierwszy rektor Akademii Medycznej we Wrocławiu, który stworzył fundamenty organizacyjne i dydaktyczne uczelni.

Wśród pionierów znaleźli się także wybitni klinicyści i chirurdzy, m.in. prof. Wiktor Bross, prof. Zdzisław Wiktor czy prof. Antoni Aroński, którzy odbudowywali szpitale, zakładali kliniki i kształcili pierwsze powojenne pokolenia lekarzy. Dzięki tej pracy Wrocław szybko stał się ważnym ośrodkiem chirurgii, interny i badań klinicznych.

Lata 50. i 60. XX wieku przyniosły intensywny rozwój. Wrocław stał się ważnym ośrodkiem badań naukowych, kształcenia lekarzy oraz wdrażania nowych metod leczenia. Powstawały kolejne specjalistyczne kliniki, rozwijała się chirurgia, kardiologia, neurologia i pediatria. Wrocławscy lekarze coraz częściej zaznaczali swoją obecność na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej. To także czas, gdy medycyna zaczęła korzystać z postępu technologicznego – nowoczesnej diagnostyki, aparatury endoskopowej czy pierwszych laboratoriów specjalistycznych. Szpitale przestawały być wyłącznie miejscami leczenia, a stawały się również centrami badań i innowacji.

Po 1989 roku wrocławska medycyna weszła w nowy etap. Zmiany ustrojowe, otwarcie na świat i dostęp do nowoczesnych technologii znacząco przyspieszyły rozwój. Akademia Medyczna, dziś Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich, zyskała międzynarodowe znaczenie, przyciągając studentów i naukowców z całego świata.

Symbolem nowoczesności stały się wielospecjalistyczne centra, takie jak Uniwersytecki Szpital Kliniczny przy ulicy Borowskiej uruchomiony w 2007 roku – jeden z najnowocześniejszych obiektów medycznych w Polsce. Rozwijają się transplantologia, onkologia, medycyna ratunkowa i telemedycyna, a wrocławscy lekarze uczestniczą w pionierskich procedurach i badaniach klinicznych.

Gościem programu jest lekarz chirurg prof. dr n. med. Zygmunt Grzebieniak – emerytowany nauczyciel akademicki, były Dziekan Wydziału Lekarskiego i Prorektor ds. Dydaktyki Akademii Medycznej we Wrocławiu.

Emisja 15 stycznia po godz. 20:00.

Posłuchaj:

Komentarza udzielił również historyk z Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu.

Fot. Radio Rodzina / Pamiątki i nagrody prof. Z. Grzebieniaka za osiągnięcia

Artykuł Historia i rozwój medycyny we Wrocławiu pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Po wojnie w 1946 roku powstała jednostka pod nazwą Studium Wychowania Fizycznego, które działało pod auspicjami połączonych uczelni: Politechniki Wrocławskiej oraz Uniwersytetu Wrocławskiego. Gdy nastąpił rozdział uczelni, również studium zmieniało swoją strukturę. Do rangi akademii wyniesione zostało na początku lat 70-tych ubiegłego stulecia.

Uczelnia przez lata wychowała pokolenia wybitnych sportowców, trenerów i specjalistów, kształtując tym samym oblicze wrocławskiego sportu na przestrzeni dekad. Historia AWF we Wrocławiu to opowieść o pasji, determinacji i niezliczonych sukcesach, które miały wpływ nie tylko na lokalny rozwój sportu, ale także na kształtowanie nowoczesnego podejścia do wychowania fizycznego i aktywności fizycznej w Polsce.

Emisja 8 stycznia po godz. 20:00.

Gościem audycji jest prof. Aneta Stosik z Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu.

Audycja we współpracy z Centrum Historii Zajezdnia.

Artykuł Historia sportu i Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu pochodzi z serwisu Radio Rodzina.