Choć dziś święta wielkanocne kojarzą się głównie z tradycją chrześcijańską, ich korzenie są znacznie starsze. Jak podkreśla Henryk Dumin, antropolog kultury z Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze, wiele zwyczajów wywodzi się jeszcze z czasów przedchrześcijańskich i związanych jest z cyklem natury oraz początkiem nowego roku wegetacyjnego.

Na Dolnym Śląsku tradycje są szczególnie różnorodne. Jest to efekt powojennych migracji i przenikania się kultur z różnych regionów Polski.

Jednym z pierwszych ważnych momentów Wielkiego Tygodnia jest Niedziela Palmowa. Dawniej przypisywano jej nie tylko religijne, ale i magiczne znaczenie. Palmy miały chronić zdrowie i zapewniać powodzenie.

Wśród dawnych zwyczajów Wielkiego Tygodnia pojawiały się też hałaśliwe obrzędy – jak bieganie z kołatkami czy rozbijanie naczyń, które miały odstraszać „złe moce”.

W zwyczaje bogata jest również Wielka Sobota. Jeden z nich związany jest ze święceniem ognia.

Są też zwyczaje związane z Wielkanocą i Wielkim Tygodniem, które odeszły już nieco w zapomnienie. Jednym z nich są judaszki. Inny związany jest z Wielkim Piątkiem.

W zapomnienie odeszła też tradycja związana z wtorkiem po Wielkanocy. Była ona silnie związana z tym, co działo się w Poniedziałek Wielkanocny.

Henryk Dumin zaznacza, że choć przez lata zwyczaje ewoluują, to ich sens pozostaje niezmienny. Jest to czas wspólnoty i integracji.

Wielkanoc to połączenie religii, historii, dawnych wierzeń oraz zwyczajów. Choć niektóre już zanikły, ich sens pozostaje aktualny. Jak pokazuje praktyka, tradycja nie znika, lecz dostosowuje się do współczesności.

Posłuchaj rozmowy:

Artykuł Jak dawniej wyglądała Wielkanoc? pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Dr Katarzyna Kulczuga przybliża tło wydarzeń i mówi o początkach kary przez ukrzyżowanie. -To była najbardziej wstrętna i okrutna ze śmierci. – podkreśla.

Dr Kulczuga odpowiada na pytanie czy Jezus niósł belkę czy cały krzyż?

Dlaczego skazanemu podawano ocet do picia?

Ukrzyżowany umierał po kilku minutach lub agonia się przedłużała. Czy krwawy pot opisany w Ewangelii przez św. Łukasza to metafora czy rzeczywistość i jak bardzo biczowanie mogło odbić się na zdrowiu Ukrzyżowanego?

Jaką stosowano technikę przy wbijaniu gwoździ? – To był rozrywający ból, dodaje doktor.

Jezus zmarł po ok. 3-6 godzin po ukrzyżowaniu. Co było bezpośrednią przyczyną Jego śmierci?

Jezus był wielokrotnie bity po twarzy, a do jego głowy wbita była korona cierniowa.

Karę śmierci przez ukrzyżowanie zniesiono dopiero w 337 roku po śmierci Chrystusa przez edykt Konstantyna Wielkiego.

Emisja w Wielki Piątek po 20:00.

POSŁUCHAJ:

Artykuł Lekarz o umieraniu Jezusa: To był rozrywający ból pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Mija rok od wyboru biskupa Orawskiego na urząd, choć – jak zaznacza – realna posługa trwa krócej. Pierwsze miesiące to przede wszystkim nauka priorytetów i podejmowania decyzji, które mają realny wpływ na życie duchownych i wiernych.

Jednym z najważniejszych wyzwań – zdaniem biskupa – jest dziś odbudowa poczucia wspólnoty. Dotyczy to nie tylko Kościoła, ale całego społeczeństwa. Hierarcha zwraca uwagę, że podziały są widoczne także w środowiskach religijnych, a odpowiedzią powinna być uważność i dialog.

Nadchodzące dni, od Niedzieli Palmowej po Wielkanoc, mają szczególne znaczenie dla wszystkich chrześcijan, niezależnie od wyznania. W tradycji luterańskiej nacisk kładziony jest przede wszystkim na słowo i refleksję, mniej na zewnętrzne formy. Szczególne miejsce u ewangelików zajmuje Wielki Piątek, który jest najważniejszym świętem w roku liturgicznym.

Wielki Piątek to dzień skupienia, często przeżywany również poprzez post i wyciszenie. W wielu parafiach milkną dzwony, a symbolika liturgiczna podkreśla powagę wydarzeń. W kontekście współczesnych napięć społecznych i globalnych kryzysów kluczowym przesłaniem świąt zdaniem biskupa powinna być nadzieja. Jak zaznacza, chrześcijaństwo nie opiera się na triumfie siły, lecz na doświadczeniu obecności Boga w cierpieniu i słabości człowieka.

W obliczu podziałów i niepewności Wielki Tydzień może stać się czasem odbudowy relacji – zarówno z Bogiem, jak i drugim człowiekiem. Jak wynika z rozmowy, wspólne dla chrześcijan wartości – nadzieja, wspólnota i refleksja – pozostają aktualne niezależnie od wyznania.

Rozmowę poprowadził ks. Rafał Kowalski.

Posłuchaj rozmowy

Artykuł Wielki Tydzień bez podziałów? Bp Marcin Orawski o nadziei, wspólnocie i najważniejszych dniach dla chrześcijan pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

O wyjątkowości tego nabożeństwa mówi Alina Chmielowska z Papieskiego Stowarzyszenia Pomoc Kościołowi w Potrzebie.

Postaci chrześcijan, które zostaną przedstawione podczas Drogi Krzyżowej są świadkami nadziei, wytrwałości i wiary.

Alina Chmielowska serdecznie zaprasza do udziału w tym nabożeństwie.

Nabożeństwo rozpocznie się Koronką do Miłosierdzia Bożego o godz. 15:00, następnie rozpocznie się Droga Krzyżowa.

Artykuł Droga Krzyżowa ze świadkami nadziei już dziś w Katedrze Wrrocławskiej pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Ekscelencja poruszył temat jedności chrześcijan, znaczenia tradycji wielkanocnych, a także roli Kościoła w niesieniu nadziei i pokoju w trudnych czasach. Na zakończenie skierował życzenia do wszystkich słuchaczy, życząc im pokoju, światła i duchowej radości płynącej ze Zmartwychwstania.

Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy:

Artykuł ks. bp Włodzimierz Juszczak: Chrystus zmartwychwstał za wszystkich nas pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Niedziela Palmowa, która rozpoczyna Wielki Tydzień jest dniem radosnym, ale też takim, który szykuje nas na trudne momenty Wielkiego Piątku.

Mówi bp Antoni Długosz:

Jak bp Antoni Długosz tłumaczy tajemnicę Wielkiego Czwartku?

Za co dziękujemy Bogu w Wielki Piątek?

Bp Długosz dodaje, że dobrze by było, gdyby w Wielki Piątek dzieci zrezygnowały np. z jedzenia słodyczy i ofiarowały to wyrzeczenie Panu Jezusowi.

W Wielką Sobotę święci się pokarmy, ale też uczestniczy w liturgii Wigilii Paschalnej. Przygotowując koszyczek można tłumaczyć dzieciom symbolikę produktów, które się do niego wkłada.

Jak bp Długosz wyjaśnia dzieciom co dzieje się podczas liturgii Wigilii Paschalnej?

W trakcie każdej z liturgii dzieją się pewne gesty, których nie ma na co dzień. To może być pewnym zaskoczeniem dla najmłodszych, którzy mogą dopytywać co wspomniane czynności oznaczają.

Podczas Mszy Wieczerzy Pańskiej wierni są świadkami obrzędu Mandatum. Jakie jest jego znaczenie?

Na początku liturgii Wielkiego Piątku kapłan leży krzyżem. Co oznacza ten gest?

Kluczem do dobrego przeżycia Triduum Paschalnego może być uczestnictwo w liturgiach z wdzięcznością. W Wielki Czwartek z podziękowaniem za sakramenty Eucharystii i kapłaństwa, w Wielki Piątek za to, że Pan Jezus umarł za mnie na krzyżu, a w Wielką Sobotę – za sakrament chrztu.

Posłuchaj rozmowy:

Artykuł Bp Antoni Długosz wyjaśnia dzieciom symbolikę Triduum Paschalnego pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

W Wielki Piątek Kościół wspomina mękę i śmierć Jezusa Chrystusa na krzyżu. W Cesarstwie Rzymskim ukrzyżowanie było najokrutniejszą karą, jaką można było ponieść za popełnione zbrodnie. Śmierć na krzyżu wiązała się nie tylko z ogromnym cierpieniem fizycznym, ale również z upokorzeniem, gdyż człowieka krzyżowano nago. Na obszarze Palestyny ze względu na tradycje żydowskie Rzym zaakceptował nakładanie na intymne części ciała kawałka materiału.

Droga Krzyżowa Jezusa rozpoczęła się w miejscu twierdzy Antonia, a skończyła na Kalwarii (za murami ówczesnej Jerozolimy), odległość liczyła ok. 650 metrów.

Ze względu na kruchość kości, dłonie przybijano do krzyża w miejscu nadgarstka. Ciało przywiązywano sznurami tylko w momencie podnoszenia krzyża, następnie je zdejmowano, a ciało osoby ukrzyżowanej podtrzymywały wbite gwoździe. Skazany powoli tracił siły, często zapadały się płuca, nie mogąc podnieść ciężaru ciała umierał z uduszenia.

O historycznym aspekcie opowiada Monika Łyskawa z Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego w Częstochowie.

Posłuchaj:

Cz. 1.

Cz. 2.

Emisja w Wielki Piątek po godz. 14:10. Materiał dzięki współpracy rozgłośni katolickich w Polsce.

Artykuł Ukrzyżowanie Jezusa: najokrutniejsza śmierć pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Artykuł Po 13:00 Historia przesłuchania i procesu Jezusa – ks. prof. Jan Klinkowski pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

W Wielki Piątek w kościołach sprawowana jest uroczysta liturgia Męki Pańskiej. Słuchamy podczas niej zapisu ostatnich godzin życia Jezusa, na podstawie Ewangelii wg św. Jana. Wierni adorują Krzyż.

–Proces Jezusa dla imperialnego Rzymu wydawać się mógł zaledwie epizodem. Jednak imperium to legło w gruzach, a „Skazaniec” z Golgoty wpłynął na losy świata. W audycji przeniesiemy się do starożytnej Jerozolimy – mówi ks. prof. Jan Klinkowski.

Akty oskarżenia od początku działalności Jezusa formułowali członkowie Sanhedrynu, czyli najwyższej rady sądowniczej Izraela. Według nich łamał prawo, uzdrawiając w szabat, nawołując do zburzenia świątyni czy w końcu nazywając się Synem Boga.

Za wydarzeniem Męki, śmierci i zmartwychwstania stał szereg zapowiedzi teologicznych, eschatologicznych, starotestamentalnych, które wskazują na ofiarę Syna Bożego, by odkupić ludzkość z grzechu. Jak tłumaczy ks. Jan Klinkowski w momencie, gdy Jezus umiera, świat otrzymuje życie. To realizuje się i dziś podczas każdej Eucharystii.

W Wielkim Piątek jesteśmy wezwani do trwania przed Chrystusem Ukrzyżowanym. Ten dzień nie powinien mieć charakteru wyłącznie smutnego – Mękę Chrystusa rozważamy przecież w kontekście nadchodzących Świąt Zmartwychwstania. Niemniej jednak ten czas ma być dniem wyciszenia i skupienia.

Na rozmowę zapraszamy 15 kwietnia, w godzinach 13:10 – 15:00. Audycja będzie emitowana w paśmie dwugodzinnym.

Ks. Jan Klinkowski – legnicki kapłan, wykładowca, biblista i profesor Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu. Członek Stowarzyszenia Biblistów Polskich, wykładowca w seminariach duchownych we Wrocławiu, Legnicy i Świdnicy. Autor kilkunastu książek i kilkudziesięciu artykułów z zakresu teologii. Organizator wypraw naukowych do Egiptu, Izraela, Jordanii, Syrii, Libanu, Turcji Wschodniej czy Iranu.

Artykuł Proces Jezusa – historia i teologia wydarzenia pochodzi z serwisu Radio Rodzina.