Jednym z najgłośniejszych odkryć 2025 roku była kometa 3I/ATLAS, czyli trzeci znany ludzkości obiekt, który przyleciał spoza Układu Słonecznego.

Kometa wzbudziła ogromne zainteresowanie także poza środowiskiem naukowym, głównie za sprawą teorii spiskowych i doniesień, że może być to statek obcych.

Jako najważniejsze wydarzenie naukowe 2025 roku astronom uznał uruchomienie teleskopu Vera Rubin Observatory (LSST) w Chile i publikację pierwszych danych.

Docelowo teleskop ma obserwować ponad 20 miliardów galaktyk, regularnie skanując całe południowe niebo.

Rok 2025 przyniósł wiele ciekawych zjawisk astronomicznych, które były również widoczne dla obserwatorów w Polsce. Najbardziej zauważalne było częściowe zaćmienie Słońca 29 marca.

Jesienią uwagę przyciągnęło całkowite zaćmienie Księżyca oraz silny rozbłysk słoneczny w listopadzie, który wywołał zorze polarne widoczne nawet na niskich szerokościach geograficznych.

Największym wydarzeniem 2026 roku będzie całkowite zaćmienie Słońca. Będzie ono miało miejsce 12 sierpnia i będzie widoczne z Europy – m.in. z Islandii i północnej Hiszpanii.

Będzie to koronne wydarzenie 2026 roku.

Wszystkim miłośnikom nocnych obserwacji nieba życzymy bezchmurnych nocy w 2026 roku!

Posłuchaj rozmowy!

Artykuł Astronomiczny bilans 2025 roku pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Ewangelia według św. Mateusza mówi o gwieździe, która ukazała się na wschodzie i towarzyszyła mędrcom w drodze do Betlejem. Zdaniem astronomów to właśnie ten opis budzi największe wątpliwości.

Jedną z najczęściej przywoływanych hipotez jest koniunkcja Jowisza i Saturna – dwóch jasnych planet, które na niebie mogły pojawić się bardzo blisko siebie.
– Już Johannes Kepler próbował wyjaśnić zagadkę Gwiazdy Betlejemskiej jako koniunkcję Jowisza i Saturna – mówi Krzysztof Kotysz.

Choć planety nie „zlewają się” w jeden punkt, taka konfiguracja mogła wyglądać na zjawisko niezwykłe i symboliczne.

Inne teorie wskazują na zbliżenie Jowisza z jasną gwiazdą Regulus lub z planetą Wenus – najjaśniejszym obiektem nocnego nieba po Księżycu.

– Wenus jest bardzo jasną planetą i mogła być takim drogowskazem opisanym w Biblii – dodaje Kotysz.

Często pojawia się też hipoteza komety, znanej z charakterystycznego „ogona”. Historyczne zapiski – m.in. chińskie – wspominają o komecie obserwowanej około V roku p.n.e. Jest jednak jeden problem.

Najbardziej spektakularnym wyjaśnieniem byłby wybuch supernowej, czyli umierającej gwiazdy rozbłyskującej na niebie wyjątkową jasnością.
– To byłby obiekt na tyle niezwykły, że na pewno znalazłby się w zapiskach – podkreśla Kotysz.

Takich źródeł jednak nie ma, co znacząco osłabia tę teorię.

Pierwsza gwiazdka w Wigilię. Co zobaczymy na niebie?

A co z tradycyjną „pierwszą gwiazdką”? W tym roku najprawdopodobniej będzie nią gwiazda Vega.

Gwiazda Betlejemska pozostaje jedną z większych zagadek łączących naukę, historię i wiarę. Astronomia nie daje jednoznacznej odpowiedzi, ale pokazuje, jakie zjawiska mogły stać się inspiracją dla biblijnej opowieści. Jedno jest pewne – co roku, wypatrując pierwszej gwiazdki, powtarzamy gest, który od wieków pobudza ludzką ciekawość i wyobraźnię.

POSŁUCHAJ

Z Ewangelii wg św. Mateusza:

 Gdy zaś Jezus narodził się w Betlejem w Judei za panowania króla Heroda¹, oto Mędrcy¹ ze Wschodu przybyli do Jerozolimy 2 i pytali: «Gdzie jest nowo narodzony król żydowski? Ujrzeliśmy bowiem jego gwiazdę² na Wschodzie i przybyliśmy oddać mu pokłon». 3 Skoro to usłyszał król Herod, przeraził się, a z nim cała Jerozolima. 4 Zebrał więc wszystkich arcykapłanów i uczonych ludu i wypytywał ich, gdzie ma się narodzić Mesjasz. 5 Ci mu odpowiedzieli: «W Betlejem³ judzkim, bo tak napisał Prorok:
6 A ty, Betlejem, ziemio Judy,
nie jesteś zgoła najlichsze spośród głównych miast Judy,
albowiem z ciebie wyjdzie władca,
który będzie pasterzem ludu mego, Izraela»⁴.
7 Wtedy Herod przywołał potajemnie Mędrców i wypytał ich dokładnie o czas ukazania się gwiazdy. 8 A kierując ich do Betlejem, rzekł: «Udajcie się tam i wypytujcie starannie o Dziecię, a gdy Je znajdziecie, donieście mi, abym i ja mógł pójść i oddać Mu pokłon». 9 Oni zaś wysłuchawszy króla, ruszyli w drogę. A oto gwiazda, którą widzieli na Wschodzie, szła przed nimi, aż przyszła i zatrzymała się nad miejscem, gdzie było Dziecię. 10 Gdy ujrzeli gwiazdę, bardzo się uradowali. 11 Weszli do domu i zobaczyli Dziecię z Matką Jego, Maryją; upadli na twarz i oddali Mu pokłon. I otworzywszy swe skarby, ofiarowali Mu dary: złoto, kadzidło i mirrę. 12 A otrzymawszy we śnie nakaz, żeby nie wracali do Heroda, inną drogą udali się do swojej ojczyzny.

Artykuł Gwiazda Betlejemska pod lupą nauki pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Ewangelia według św. Mateusza mówi o gwieździe, która ukazała się na wschodzie i towarzyszyła mędrcom w drodze do Betlejem. Zdaniem astronomów to właśnie ten opis budzi największe wątpliwości.

Jedną z najczęściej przywoływanych hipotez jest koniunkcja Jowisza i Saturna – dwóch jasnych planet, które na niebie mogły pojawić się bardzo blisko siebie.
– Już Johannes Kepler próbował wyjaśnić zagadkę Gwiazdy Betlejemskiej jako koniunkcję Jowisza i Saturna – mówi Krzysztof Kotysz.

Choć planety nie „zlewają się” w jeden punkt, taka konfiguracja mogła wyglądać na zjawisko niezwykłe i symboliczne.

Na naukowe śledztwo Radia Rodzina o Gwieździe Betlejemskiej zapraszamy już w Wigilię po godz. 13:00!

Audycja będzie dostępna w zakładce AUDYCJE ŚWIĄTECZNE.

Artykuł Zagadka Gwiazdy Betlejemskiej pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Choć tegoroczna jesień nie rozpieszcza miłośników obserwacji nieba, to mimo wszystko jest na nim kilka obiektów, na które warto zwrócić uwagę. Najłatwiej dostrzegalne są planety.

Choć samych księżyców nie dostrzeżemy gołym okiem, to już niewielka lornetka pozwoli je wypatrzeć. Saturn z kolei widoczny jest najlepiej w pierwszej połowie nocy. W tym czasie znajduje się akurat w takiej fazie, że jego pierścienie są ułożone w jednej linii, ale — jak podkreśla Kotysz — to również ciekawe zjawisko, bo pozwala obserwować, jak planeta się zmienia.

Dla rannych obserwatorów nieba pojawia się kolejna gratka — Wenus, która świeci tuż przed wschodem Słońca.

Księżyc z kolei zbliża się do Nowiu, który przypadnie 21 października. Ta data będzie wyjątkowa nie tylko z tego powodu.

Krzysztof Kotysz opowiada co będzie się działo tej nocy.

W szczycie aktywności będzie można zaobserwować nawet 30 meteorów na godzinę, czyli średnio jedno zjawisko co dwie minuty.

Tej samej nocy będzie można również wypatrzeć kometę, która została odkryta na początku tego roku – C/2025 A6 Lemmon.

Z uwagi na zanieczyszczenie światłem w miastach, warto wybrać się nieco dalej. Astronom radzi, gdzie można szukać takich miejsc.

Krzysztof Kotysz wymienia też sprzęty przydatne do obserwacji gwiazd. Są to:

• mapa nieba (papierowa lub w aplikacji)
• latarka z czerwonym światłem
• lornetka/teleskop

Jesienne niebo oferuje wiele możliwości zarówno dla amatorów, jak i bardziej zaawansowanych miłośników astronomii. Niezależnie od tego, czy chcemy podziwiać mgławice, obserwować planety, czy polować na meteory, październik i nadchodzące tygodnie dostarczą nam wielu astronomicznych atrakcji.

Posłuchaj rozmowy!

Artykuł Co obserwować na niebie tej jesieni? pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Najgłębsze zaćmienie będzie widoczne w północno-zachodniej części kraju. We Wrocławiu i jego okolicach tarcza słoneczna zostanie zasłonięta nawet w 18%. W stolicy Dolnego Śląska częściowe zaćmienie będzie widoczne od 11:41 do 13:03. Jego maksimum nastąpi o 12:22.

Astronom Krzysztof Kotysz z Instytutu Astronomicznego Uniwersytetu Wrocławskiego tłumaczy na czym polega zaćmienie Słońca.

W sobotę, 29 marca będzie miało miejsce częściowe zaćmienie, co oznacza, że Księżyc lekko przysłoni tarczę słoneczną.

Jak z głową obserwować zaćmienie Słońca?

Jednym ze sposobów na obserwację zaćmienia jest odwiedzenie Instytutu Astronomicznego, do czego zachęca Krzysztof Kotysz.

Szkiełko spawalnicze również może pomóc w obserwacji. Jednak trzeba je dobrze dobrać.

W przypadku obserwacji zaćmienia Słońca nie trzeba szukać szczególnego miejsca do obserwacji. Trzeba jednie mieć je w zasięgu oka.

Dokładną godzinę i stopień zaćmienia miejsca w swojej miejscowości można sprawdzić na interaktywnej mapie zaćmienia.

Posłuchaj rozmowy:

Część 1

Część 2

Część 3

Artykuł Jak przygotować się na zaćmienie Słońca? Astronom radzi pochodzi z serwisu Radio Rodzina.

Jesień jest dobrym czasem szczególnie na obserwacje głębokiego nieba. Choć do takich obserwacji przydatny jest mniejszy teleskop, to już przy użyciu lornetki można dostrzec ciekawe obiekty.

Wczesną jesienią na niebie nadal można zaobserwować układy gwiazd, które są typowe dla lata. Jednym z nich jest tzw. trójkąt letni. Krzysztof Kotysz przybliża co to jest.

Krzysztof Kotysz mówi, gdzie znajduje się Gwiazdozbiór Łabędzia i jak go znaleźć.

Na jesiennym niebie będzie można zobaczyć wiele ciekawych obiektów. Takie, które co roku są widoczne to np. Gwiazdozbiór Oriona czy Perseusza.

Tej jesieni widoczne też będą obiekty, których być może nie będzie za rok. Jednym z nich jest kometa C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS).

Krzysztof Kotysz zdradza w jaki sposób można wypatrzeć kometę i inne obiekty.

Oprócz komety czy gwiazdozbiorów na niebie będzie można też dostrzec planety. Jedną z nich jest Wenus, którą już można wypatrzeć na niebie.

Choć Jowisz najjaśniej świecił będzie dopiero w grudniu, to już można go dostrzec.

Częstym zjawiskiem w październiku są deszcze meteorów. W tym roku w drugiej części miesiąca na niebie pojawią się orionidy.

Jesienne niebo to gratka dla astrofotografów. Krzysztof Kotysz mówi jak można uwiecznić na zdjęciu orionidy. Jak się okazuje, do tego może wystarczyć nawet telefon.

Koniecznym warunkiem, aby zrobić dobre zdjęcie nocnego nieba jest brak zanieczyszczenia światłem.

Gdzie w okolicach Wrocławia szukać ciemności?

Krzysztof Kotysz ma wskazówki nie tylko dla astrofotografów, ale też i dla „zwykłych” amatorów obserwacji nocnego nieba.

Co trzeba w tym roku koniecznie zaobserwować na niebie? Krzysztof Kotysz mówi o dwóch takich obiektach/zjawiskach.

Krzysztof Kotysz wymienia też sprzęty przydatne do obserwacji gwiazd. Są to:

• mapa nieba (papierowa lub w aplikacji)
• latarka z czerwonym światłem
• lornetka/teleskop

Jesienne niebo oferuje wiele możliwości zarówno dla amatorów, jak i bardziej zaawansowanych miłośników astronomii. Niezależnie od tego, czy chcemy podziwiać mgławice, obserwować planety, czy polować na meteory, październik i nadchodzące tygodnie dostarczą nam wielu astronomicznych atrakcji.

Posłuchaj rozmowy z Krzysztofem Kotyszem:

Część 1

Część 2

Część 3

fot. A. T. Gautun/D. Dobek

Artykuł Jak patrzeć w niebo, by coś na nim znaleźć? pochodzi z serwisu Radio Rodzina.